Σπάνιο Βυζαντινό Ευαγγέλιο κλωνοποιήθηκε

Από τη λάμψη του Βυζαντίου και την κατάνυξη των θρησκευτικών τελετών της Αγίας Σοφίας βρέθηκε στις προθήκες της διάσημης Λαυρεντιανής Βιβλιοθήκης της Φλωρεντίας.

Πρόκειται για το Ευαγγέλιο «Χρυσοίς Γράμμασι», όπως αποκαλείται διεθνώς από τους επιστήμονες-ερευνητές, που χρονολογείται στον 11ο αιώνα (γύρω στα 1050). Παραμένει σιωπηλό περίπου δέκα αιώνες, πολύτιμο αποδεικτικό στοιχείο βυζαντινού πολιτισμού, χριστιανικής πίστης αλλά και μοναδικής καλλιτεχνικής ομορφιάς και τέχνης.

Αυτό το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στο τέλος του χρόνου από τις «Ελληνικές Ομοιογραφικές Εκδόσεις». Το γεγονός της έκδοσης ενός ιστορικού κώδικα δεν θα είχε τόση μεγάλη σημασία αν η εκτύπωσή του δεν στηριζόταν στην τεχνική της ομοιογραφίας, δηλαδή στην «κλωνοποίηση», όπως θα λέγαμε για έναν ζωντανό οργανισμό. Το βιβλίο δεν θα είναι ένα αντίγραφο, αλλά μια απολύτως όμοια αναπαραγωγή.

Η μέθοδος της ομοιογραφίας υπηρετείται στην Ευρώπη από δέκα συνολικά εκδοτικούς οίκους, η παραγωγή των οποίων επικεντρώνεται σε ιστορικά ή θρησκευτικά, λατινικά, κυρίως, χειρόγραφα. Τώρα είναι η πρώτη φορά που θα εκδοθεί ένα τόσο σημαντικό κείμενο με αυτή τη μέθοδο στα ελληνικά.

Σε ελληνικές και κυρίως σε ξένες βιβλιοθήκες και μουσεία υπάρχει σεβαστός αριθμός Ευαγγελίων, αλλά το συγκεκριμένο έχει πολλά ιδιαίτερα στοιχεία. Αποτελείται από 450 φύλλα περγαμηνής, είναι δερματόδετο (με κόκκινο μαροκινό δέρμα) και είναι έμφορτο από διακοσμητικά μοτίβα, γράμματα, εικονογραφήσεις των Ευαγγελίων και εικόνες των Ευαγγελιστών. Και όλα σε μια πανδαισία χρωμάτων και λαμπερού χρυσού (περίπου 780 μικρογραφίες). Είναι, φυσικά, χειρόγραφο και θεωρείται από τα αριστουργήματα της Παλαιολόγιας παράδοσης και πιθανόν να έχει λειτουργηθεί στην Αγία Σοφία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Λαυρεντιανής Βιβλιοθήκης, το Ευαγγέλιο μεταφέρθηκε στην Ευρώπη την περίοδο προ της Αλώσεως μαζί με άλλα ιερά σκεύη. Το 1652 καταγράφεται για πρώτη φορά στους θησαυρούς της Βιβλιοθήκης του Λαυρέντιου. Σήμερα φυλάσσεται εκεί σε ειδικές συνθήκες (όπως 22 βαθμούς θερμοκρασία και 50-55 σχετική υγρασία) και αποτελεί ένα από τα πιο πολύτιμα αντικείμενα της συλλογής.

Την ευθύνη του εγχειρήματος έχουν ο Γιώργος Κονταδάκης και ο Νίκος Χατζηγεωργίου, παλιοί και γνωστοί εκδότες («Εφεσος», «Μίλητος» κ.λπ.) με μεγάλη πείρα και μεγαλύτερη τόλμη.«Με τις "Ελληνικές Ομοιογραφικές Εκδόσεις" θέλαμε να κάνουμε κάτι το ιδιαίτερο», μας λένε. «Είχαμε πληροφορηθεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο ότι μετά την Τέταρτη Σταυροφορία άρχισαν να φεύγουν σωρηδόν τα χειρόγραφα από το Βυζάντιο, τα οποία σήμερα αναπαράγουν οι οίκοι της Ευρώπης. Κανείς μας, όμως, δεν είχε πλησιάσει ελληνικά χειρόγραφα. Η έρευνα μας οδήγησε στη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη και στο συγκεκριμένο Ευαγγέλιο. Ήταν ένα ιδιαίτερο Ευαγγέλιο, γραμμένο στα ελληνικά, χειρόγραφο, και θέλαμε να μην το απεικονίσουμε μόνο, αλλά να τονίσουμε τα σπάνια και μοναδικά στοιχεία του ώστε ο αναγνώστης να έχει την εικόνα του πραγματικού ακόμα και στην αφή. Τώρα που βρισκόμαστε στο στάδιο της υλοποίησης, ύστερα από μια τόσο μεγάλη έρευνα, αισθανόμαστε πολύ φορτισμένοι. Αν και ειδικευόμαστε στην έκδοση χειρογράφων και κωδίκων περισσότερα από είκοσι χρόνια, η έκδοση του Ευαγγελίου "Χρυσοίς Γράμμασι" είναι μια υπέρτατη συγκίνηση. Συγκίνηση ελπίζουμε να αισθανθεί και ο αναγνώστης μπρος σ' αυτό το κληροδότημα του πνεύματος. Η προσπάθειά μας είναι να δώσουμε στην ελληνική αλλά και την παγκόσμια κοινωνία ένα χειρόγραφο Ευαγγέλιο εικαστικής, ιστορικής και πολιτιστικής αξίας».

Για να φτάσουν στο στάδιο της εκτύπωσης, που βρίσκονται σήμερα, ο δρόμος ήταν μακρύς και δύσκολος. Η φωτογράφιση του πρωτότυπου έγινε στον χώρο όπου φυλάσσεται. Στη συνέχεια ειδικευμένοι γραφίστες-καλλιτέχνες πραγματοποίησαν μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας παρεμβάσεις για την πληρέστερη προσομοίωση της τελικής εικόνας με το πρωτότυπο. Ακολούθησε η έρευνα για το χαρτί. Βρέθηκε ένα παλιό εργοστάσιο χαρτοποιίας, που παρήγαγε χαρτί πολύ κοντά στις προδιαγραφές της πρώτης ύλης του Ευαγγελίου (περγαμηνή και χειροποίητα χαρτιά του 14ου, 15ου και 16ου αιώνα). Τέλος, με τη βοήθεια της τεχνολογίας αναλύθηκαν τα χρώματα και τα χρυσά διακοσμητικά ώστε να αποδοθούν πιστά.

Στόχος των εκδοτών είναι το τελικό αποτέλεσμα να φτάνει το 100% του πρωτοτύπου τόσο στις εσωτερικές σελίδες όσο και στη βιβλιοδεσία.

Θα κυκλοφορήσουν μόνο τρεις χιλιάδες Ευαγγέλια και η τιμή,

όπως λένε οι εκδότες, θα είναι προσιτή.

ΚΙΤΣΑΣ ΜΠΟΝΤΖΟΥ,

EΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 13.11.07

Βιβλιοκριτική:Μια αδελφική επιστολή Εγχειρίδιο.Προεκλογικής Εκστρατείας

Q.T.Cicero, Εγχειρίδιο Προεκλογικής Εκστρατείας,
Εισαγωγή-Μετάφραση: Αθηνά Δημοπούλου-Πηλιούνη,
Πρόλογος: Καλλιόπη Μπουρδάρα,
εκδ. Πατάκης, Αθήνα, 2004.

«Αν και είσαι προικισμένος με όσα μπορεί να χαρίσει στους ανθρώπους το ταλέντο, η πείρα ή η επιμέλεια, θεώρησα πως δεν είναι ανάξιο της αμοιβαίας μας στοργής, να σου υποδείξω όσα μου έρχονταν στο μυαλό, καθώς σκέφτομαι μέρα νύχτα την προεκλογική σου εκστρατεία. Όχι για να μάθεις κάτι νέο από αυτά, αλλά για να συναχθούν όλα όσα μέσα στη δράση φαίνονται διάσπαρτα και συγκεχυμένα, με τη λογική και την κατάταξη, σε μια άποψη. Αν και η φύση είναι πράγματι ισχυρή, όπως φαίνεται, μπορεί κανείς προσποιούμενος, να νικήσει τη φυσική έξη για μια υπόθεση λίγων μηνών».
Με τα πιο πάνω λόγια ξεκινά η επιστολή του Κόιντου Τύλλιου Κικέρωνα προς τον αδελφό του Μάρκο Τύλλιο Κικέρωνα, υποψήφιο για το ανώτατο αξίωμα της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, το 64 π.Χ.
Πρόκειται για ένα κείμενο που απευθύνεται στον πρώτο homo novus[1] που αναδεικνύεται ύπατος από το 94 π.Χ, με το κακόηχο και άγνωστο στη Ρώμη όνομα Cicero, που σημαίνει ρεβίθι και που επρόκειτο για παρατσούκλι από κουσούρι προγόνου στο πρόσωπο.
Η ερώτηση που τίθεται από την πρώτη κιόλας γραμμή του προλόγου και αφορά το «γιατί ένας πολιτικός ή γενικά ένας σύγχρονος άνθρωπος να διαβάσει ένα εγχειρίδιο προεκλογικής εκστρατείας που γράφτηκε τον 1ο αιώνα π.Χ. και αναφέρεται στην πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα της Ρώμης και του ρωμαϊκού λαού της εποχής εκείνης»[2] δεν περιορίζεται στην κοινότοπη απάντηση ότι η ιστορική γνώση φωτίζει καλύτερα το παρόν και τις προκλήσεις του μέλλοντος.
Πολύ γρήγορα το ίδιο το κείμενο, μια επιστολή με τη μορφή και τις διαστάσεις μιας μικρής πραγματείας, δίνει την απάντηση, αφού ουσιαστικά και χωρίς ίχνος υπερβολής πρόκειται για έναν άρτιο οδηγό πολιτικού μάρκετινγκ, όπως ορθότατα σημειώνει η Αθηνά Δημοπούλου-Πηλιούνη.[3]
Με ισχυρούς επαγωγικούς αρμούς στην λεπτομερή περιγραφή των όσων οφείλει να πράξει ο Μάρκος Τύλλιος Κικέρωνας για να εξασφαλίσει την εκλογή του στο ύπατο αξίωμα, ο Κόιντος ξεδιπλώνει τις μεθόδους, τους τρόπους και τη στρατηγική αφήνοντας έκπληκτο τον αναγνώστη, να αναρωτιέται για το ποτέ γράφτηκε το συγκεκριμένο κείμενο.Αφού εξαντλεί την περιγραφή των θετικών ιδιοτήτων της υποψηφιότητας του αδελφού του σε σύγκριση με τα μειονεκτήματα των αντιπάλων, όπως οφείλει να κάνει ο κάθε αναλυτής και επικοινωνιολόγος, προκειμένου να χαράξει ορθή προεκλογική στρατηγική, προχωρά στην παράθεση των συμφερόντων που είναι αντίθετα στην εκλογή του Κικέρωνα.
Οι συμβουλές που ακολουθούν, αφορούν τις τακτικές οργάνωσης των υποστηρικτών, των φίλων, των συγγενών και των κοινών σωματείων. Άλλως, με όρους πολιτικής επικοινωνίας, η οργάνωση των «πυρήνων» που θα προπαγανδίσουν σε διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές τάξεις ψηφοφόρων την υποψηφιότητα του Κικέρωνα. Η κεφαλαιοποίηση, επίσης, σε ψήφους και επιρροή των δικών που έχει κερδίσει ο Κικέρωνας για διάφορους ισχυρούς, αλλά και τα ρουσφέτια, εξετάζονται, ως ιδιαιτέρως αποτελεσματικά εκλογικά εργαλεία: «και ακόμα, στα ρουσφέτια, που πρέπει να τα διαφημίζεις και να τα προβάλλεις,..»[4].
Ο Κόιντος εφιστά την προσοχή του υποψηφίου στο πάθος των νεότερων σε ηλικία υποστηρικτών, αφού «ο ζήλος των νεαρών στο να συλλέγουν ψήφους, να κάνουν επαφές, να κυκλοφορούν διαδόσεις, να αποτελούν τη συνοδεία σου, είναι εντυπωσιακός και σου προσδίδει κύρος»[5]Δε φείδεται, επίσης, των συμβουλών που αφορούν το ύφος, τα λόγια και τις μικρές εκείνες λεπτομέρειες στην προσωπική επαφή του υποψηφίου με τους εν δυνάμει ψηφοφόρους του. «…χρειάζεται γερή μνήμη για ονόματα, κολακεία, συνεχή παρουσία, γενναιοδωρία, δημοσιότητα…»και συνεχίζει υπερθεματίζοντας «…αλλά αυτό που χρειάζεσαι επιτακτικά είναι η κολακεία, που ακόμα κι αν στην υπόλοιπη ζωή είναι ένα κακό ελάττωμα, παρ’ όλα αυτά, στην προεκλογική εκστρατεία είναι απαραίτητη[6]».
Ο Κόιντος κάνει λόγο ξεκάθαρα για χειρισμό του λαού, για πλούσιες υποσχέσεις και κολακευτικές και προτρέπει τον Κικέρωνα για: «ό,τι δεν μπορείς να κάνεις, αρνήσου το με λεπτότητα, ή καλύτερα να μην το αρνηθείς. Ένας καλός άνθρωπος θα κάνει το πρώτο, ένας καλός υποψήφιος το δεύτερο[7]».
Ο υποψήφιος δέχεται συμβουλές και για το ενδεχόμενο αρνητικών καταστάσεων που θα αντιμετωπίσει κατά την προεκλογική εκστρατεία. «Παντού βασιλεύουν η απάτη, οι παγίδες, η προδοσία. Δεν είναι ώρα τώρα να ξαναρχίσουμε την αιώνια συζήτηση[8]» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Κόιντος.
Και με αφετηρία αυτή τη διαπίστωση κάνει λόγο για την ορθή αντιμετώπιση της τάξης των αναδόχων έργων, το φόβο που πρέπει να ξυπνήσει ο Κικέρωνας στους μεσαζόντες της πολιτικής εξαγοράς, τα «λαδώματα[9]».
Εντυπωσιακή, επίσης, είναι η σημασία που αποδίδει στην προβολή του υποψηφίου με κάθε τρόπο, στην προεκλογική εκστρατεία, η οποία πρέπει να είναι ιδιαιτέρως εντυπωσιακή. «…να μιλήσουμε για τη διαφήμιση» τον προτρέπει χαρακτηριστικά «την οποία πρέπει να επιδιώξεις όσο το δυνατόν[10]».
Και πιο κάτω συνεχίζει: «Φρόντισε όλος σου ο προεκλογικός αγώνας να είναι μια λαμπρή επίδειξη, έξοχη, μεγαλοπρεπής, δημοφιλής, που να δημιουργεί τις καλύτερες εντυπώσεις και το μεγαλύτερο γόητρο[11]».
Στη σημαντική εισαγωγή, όπου παρατίθεται η ζωή και η πολιτική σταδιοδρομία του Κικέρωνα, η εποχή του και η πολιτική συγκυρία, η Αθηνά Δημοπούλου-Πηλιούνη προχωρά και στην ανάλυση της δομής και του λόγου ύπαρξης της συγκεκριμένης επιστολής. Τι ανάγκη άραγε υπήρχε, ώστε ο κατά τέσσερα χρόνια μικρότερος αδελφός να συντάξει έναν λεπτομερή «οδικό χάρτη» προεκλογικών συμβουλών προς τον αδελφό που συναντούσε καθημερινά, προς τον Κικέρωνα, το σημαντικό ρήτορα των δικανικών και πολιτικών λόγων, των φιλοσοφικών πραγματειών;
Η Αθηνά Δημοπούλου-Πηλιούνη ισχυρίζεται ότι ουσιαστικά πρόκειται για μια «ανοικτή επιστολή», ένα εργαλείο προπαγάνδας της υποψηφιότητας του Μάρκου Κικέρωνα, ερμηνεία που ενισχύεται από την λεπτομερή προβολή των πλεονεκτημάτων της εκλογής του και την εξίσου λεπτομερή απαρίθμηση των μειονεκτημάτων των αντιπάλων του.

Ο στόχος της επιστολής παρουσιάζεται να είναι διττός: α) μια πραγματεία περί επιτυχούς προεκλογικής εκστρατείας και β) η προβολή της εκλογής του Κικέρωνα, χωρίς την άμεση εμπλοκή του υποψηφίου που θα ακύρωνε το αληθές των πλεονεκτημάτων της εκλογής του, «ένας μακρινός πρόδρομος των ενημερωτικών (αλλά πληρωμένων) καταχωρήσεων και λοιπών οδηγών που δημοσιεύονται με χορηγίες διαφημιζομένων στα σύγχρονα διαφημιστικά μέσα[12]».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ[1] «Ο λατινικός όρος “homo novus” αφορά το πρώτο άτομο ενός γένους ή μιας οικογένειας που κατείχε αξίωμα. Τυπικά η κατάληψη των αξιωμάτων στη Ρωμαϊκή Δημοκρατία (Res Publica) ήταν εφικτή για όλους τους πολίτες. Ωστόσο, με ελάχιστες εξαιρέσεις την εξουσία άσκουσε σε όλα τα επίπεδα των αξιωμάτων η κληρονομική αριστοκρατία, η οποία είχε τα χρήματα και τα μέσα, ώστε να επιτυγχάνει τη συνεχή εκλογή των μελών της.
[2] Βλ. Μπουρδάρα Κ. (2004), Πρόλογος, στο Q.T.Cicero, Εγχειρίδιο Προεκλογικής Εκστρατείας, Αθήνα, Πατάκης, σελ. 11.
[3] Βλ. Δημοπούλου-Πηλιούνη Α. (2004), Εισαγωγή, στο Q.T.Cicero, Εγχειρίδιο Προεκλογικής Εκστρατείας, Αθήνα, Πατάκης, σελ. 76.
[4] Βλ. Q.T.Cicero, Εγχειρίδιο Προεκλογικής Εκστρατείας, Αθήνα, Πατάκης, σελ. 147.
[5] Βλ. στο ίδιο, σελ. 135 κ.ε.
[6] Βλ. στο ίδιο, σελ. 145 κ.ε.[7] Βλ. στο ίδιο, σελ. 149 κ.ε.
[8] Βλ. στο ίδιο, σελ. 141 κ.ε.
[9] Βλ. στο ίδιο, σελ. 163 κ.ε.
[10] Βλ. στο ίδιο, σελ. 155 κ.ε.
[11] Βλ. στο ίδιο, σελ. 159 κ.ε.
[12] Βλ. Δημοπούλου-Πηλιούνη Α. (2004), Εισαγωγή, στο Q.T.Cicero, Εγχειρίδιο Προεκλογικής Εκστρατείας, Αθήνα, Πατάκης, σελ. 77.

δημοσιευτήκε από : Ρένα Δούρου , http://dourou.blogspot.com

Η Ζακλίν Ντε Ρομιγύ εισχωρεί στη μυθιστορηματική "Ορέστεια" με μοναδική έγνοια να ανιχνεύσει τον τρόπο με το οποίο το έργο μπορεί ακόμα και σήμερα να μας μαγεύει.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΟΥΖΑΚΗΣ

Στην Ορέστεια του Schauspielhaus της Φρανκφούρτης που είδαμε το περασμένο καλοκαίρι στην Επίδαυρο, η Κάριν Νοϊχόιζερ παρουσίασε τις Ερινύες ως μεσόκοπους άνδρες με γυναικεία ταγιέρ, τις Χοηφόρες ως καθαρίστριες με σφουγγαρόπανα, ενώ ο χορός του Αγαμέμνονα έμοιαζε με τη νεολαία του Χίτλερ. Παλιότερα, η εξαίρετη Γαλλίδα σκηνοθέτις Αριάν Μνουσκίν είχε εμφυσήσει στην αισχύλεια τριλογία το ρυθμό της τζαζ.

Ο Αισχύλος και το ανυπέρβλητο στο πέρασμα των αιώνων έργο του δεν κινδυνεύει από οποιαδήποτε σύγχρονη προσέγγιση. Η νέα εποχή δεν μας επιτρέπει να είμαστε ανοιχτοί μόνο στις αιρετικές προσεγγίσεις των κλασικών, αλλά να επιστρέφουμε, όποτε νιώσουμε την ανάγκη, και σε πιο νηφάλιες ή παραδοσιακές αναγνώσεις τους.

Η μειλίχια γιαγιά Ζακλίν ντε Ρομιγύ, έχοντας αφιερώσει τη ζωή της στη μελέτη της κλασικής Ελλάδας, στο νέο της βιβλίο προσεγγίζει με αξιοσημείωτη διαύγεια την τριλογία της Ορέστειας (Αγαμέμνων, Χοηφόροι, Ευμενίδες) του Αισχύλου.Πλησιάζει σε απόσταση αναπνοής τα εμβληματικά πρόσωπα του μύθου. Σε διαρκή εγρήγορση, κινείται γύρω από το μιαρό κύκλο του αίματος, της εκδίκησης και της αντεκδίκησης: το φόνο του Αγαμέμνονα από την Κλυταιμνήστρα, τη θανάτωση της Κλυταιμνήστρας από τα χέρια του γιου της, την καταδίωξη του Ορέστη από τις Ερινύες και την αθώωσή του, που κατευνάζει τελικά το μίσος και δίνει τέλος στην αλληλουχία του εγκλήματος.Η Ρομιγύ δεν φιλολογεί. Εισέρχεται στη μυθική Ορέστεια αφήνοντας στην άκρη το προσωπείο της δασκάλας ή της πανεπιστημιακού, με μόνη της έγνοια να ανιχνεύσει τον τρόπο με τον οποίο το έργο μπορεί ακόμα και σήμερα να μας μαγεύει.Αναγνωρίζει στο αισχύλειο αριστούργημα τον απόηχο των μεταρρυθμίσεων και το δημοκρατικό πνεύμα μιας προοδευτικής εποχής. Αλλά και τη στιγμή που η τραγωδία και η δημιουργικότητα του Αισχύλου βρίσκονταν στο απόγειό τους. Υμνεί το δημιουργό της αρχαιότητας και την πρωτοτυπία της σκέψης του πριν τον χαρακτηρίσει ποιητή «των πέρα της λογικής συναισθημάτων της καρδιάς, αυτού του “εξωλογικού” που είναι στενά συνδεδεμένο με την αίσθηση του ιερού και που ο άνθρωπος δεν μπορεί να προσεγγίσει μονάχα με τη λογική».

Αλλού στοχεύει, όμως, η Ζακλίν ντε Ρομιγύ. Γι’ άλλα αγωνιά καθώς διασχίζει μαζί μας τους δρόμους της Ορέστειας. Πέρα από τη σκοτεινή μοίρα της οικογένειας των Ατρειδών ή την αθηναϊκή δημοκρατία, στέκεται σκεπτική μπροστά σ’ ένα πρόβλημα διαχρονικό και σύγχρονο: το πρόβλημα της βίας. Σε μια χαοτική, ανεξέλεγκτη και βίαιη εποχή, όπως η σημερινή, μας υπενθυμίζει ότι χρωστάμε στους Έλληνες την ανάμνηση ορισμένων ιδανικών που μοιάζουν να έχουν θαμπώσει.

Και επισημαίνει απλώς ότι τα φριχτά εγκλήματα της Ορέστειας τα διαδέχτηκε η εδραίωση μιας δικαιοσύνης που έβαλε τέλος στην εκδίκηση, στο μίσος και στους διαδοχικούς φόνους. Αβέβαιη, τελικά, η συγγραφέας για το αν οι δικοί μας κύκλοι του αίματος και του μίσους θα μπορέσουν να κλείσουν ποτέ.

ΖΑΚΛΙΝ ΝΤΕ ΡΟΜΙΓΥ

Η ΑΦΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΕΣΤΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ

Εκδόσεις Ωκεανίδα, μτφρ. Ανθή Ξενάκη, σελ. 165.

«Αδελφός σωτήρας». Ορισμένα ζητήματα στην ελληνική νομοθεσία

Η παρούσα εργασία μελετά τη νομιμότητα ενός εκ των σύγχρονων προβλημάτων που αναδύονται από τις δυνατότητες της βιοϊατρικής, συγκεκριμένα το “savior sibling”. Πρόκειται, ουσιαστικά, για την επιλογή γονιμοποιημένου ωαρίου, με σκοπό την χρήση μέρους κυττάρων του από μετέπειτα αναπτυξιακή φάση για την θεραπεία ενός ήδη πάσχοντα αδερφού. Αρχικά, θα αποσαφηνίσω τους τεχνικούς όρους που απαιτούνται για την κατανόηση της φύσης της εφαρμογής. Στη συνέχεια θα εξετάσω τη νομιμότητα της τεχνικής, σύμφωνα με την παρούσα νομοθεσία στην Ελλάδα. Θα κινηθώ σ’ ένα πλαίσιο ανάγνωσης παρά ερμηνείας των νόμων, υπονοώντας ότι δεν θα επεκταθώ σε παράλληλη κριτική αποτίμησή τους. Μετά από μια σύντομη επισκόπηση της νομικής διαμάχης στο Ηνωμένο Βασίλειο, θα επιχειρηθεί ερμηνεία των συνταγματικών αρχών της Ελλάδας, με σκοπό την εξέταση της συνταγματικότητας της υπάρχουσας νομοθεσίας και τυχόν προτάσεις για βελτίωσή της.

Δημήτρης Δουλάκης, Επιθεώρηση Βιοηθικής, Φθινόπωρο 2007, Τόμος 1 - Τεύχος 1

Η ηθική των γενετικών παρεμβάσεων: μια πρώτη προσέγγιση

Τα περίπλοκα ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με τις ραγδαίες εξελίξεις της γενετικής και της βιοτεχνολογίας δεν αντιμετωπίζονται πάντοτε με τη δέουσα διανοητική σοβαρότητα και ψυχραιμία. Η σύγχυση που συχνά επικρατεί καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμη την προσέγγιση αυτών των ζητημάτων από τη νηφάλια και περισσότερο ορθολογική οπτική γωνία της φιλοσοφικής ηθικής. Με αυτό το πνεύμα συζητείται η κανονιστική διάσταση τριών υπαρκτών ή εικαζόμενων μορφών γενετικής παρέμβασης: (α) της θεραπευτικής-προληπτικής που αποσκοπεί στην καταπολέμηση συγκεκριμένων γενετικής φύσεως ασθενειών, (β) της τελειοποιητικής που αποβλέπει στην ενίσχυση ή την επιλογή χαρακτηριστικών η κατοχή των οποίων θεωρείται συμφέρουσα για την κοινωνική ζωή και τη σταδιοδρομία ενός ατόμου, και (γ) της ηθικής που επιδιώκει να προκαθορίσει ηθικά επιθυμητές μορφές συμπεριφοράς. Το συμπέρασμα που εκ πρώτης όψεως προκύπτει είναι ότι, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω επεμβάσεις θα αποδειχτούν ασφαλείς, οι περιπτώσεις όπου θα έπρεπε να απαγορεύονται για ηθικούς λόγους είναι λιγότερες από όσο φαντάζονται σήμερα πολλοί άνθρωποι.

Φιλήμων Παιονίδης, Επιθεώρηση Βιοηθικής,Φθινόπωρο 2007,
Τόμος 1 - Τεύχος 1

Μέλλοντα πρόσωπα

Γύρω από τα μέλλοντα πρόσωπα εγείρονται σημαντικά ηθικά και νομικά ερωτήματα κατά δύο τρόπους: πρώτον, απροσώπως, ως τα κατ’ αρχήν άδηλα υποκείμενα που προστατεύονται από το καθολικό καθήκον μας να μη βλάπτουμε κανένα, και, δεύτερον, προσωποπαγώς, ως κυοφορούμενα ανθρώπινα όντα, με ένα συγκεκριμένο προσδοκώμενο βίο που ως τέτοια ακριβώς αξιώνουν το σεβασμό μας. Οι τρόποι αυτοί στο συνδυασμό τους θέτουν διαφορετικού είδους ή έντασης προβλήματα για δύο τρέχουσες κατηγορίες ηθικών θεωριών: τις καντιανές και τις συνεπειοκρατικές. Οι καντιανές θεωρίες αντιμετωπίζουν λιγότερες δυσκολίες να εξηγήσουν το καθολικό καθήκον μας του μη βλάπτειν, ένα καθήκον προσωποπαγές για εμάς τους δρώντες, ωστόσο απρόσωπο από την πλευρά των εκτεθειμένων στη δράση μας. Οι συνεπειοκρατικές θεωρίες μπορούν και αυτές να θεμελιώσουν απρόσωπα καθήκοντα, δυσκολεύονται όμως να αποτιμήσουν τις αρνητικές επιπτώσεις μιας σημερινής συμπεριφοράς όταν αυτές εικάζεται ότι θα εμφανιστούν στο απώτερο μέλλον. Από την άλλη πλευρά, οι καντιανές θεωρίες, που συνδυάζονται κατά κανόνα με Καρτεσιανού τύπου αντιλήψεις περί του προσώπου, έχουν δυσκολίες να προσδιορίσουν πότε ακριβώς αρχίζει να υπάρχει ένα πρόσωπο. Το συνεπές αλλά όχι πολύ σύμφωνο με τις διαισθήσεις μας θα ήταν να γίνει δεκτό ότι το πρόσωπο αρχίζει μόλις αναπτύξει την ικανότητα να πράττει αυτόνομα και υπεύθυνα, ή πάλι να υποστηρίξουν, όπως κάνουν πολλοί, ότι η ιδιότητα του προσώπου αρχίζει ήδη από τη στιγμή της σύλληψης (πάντως σ’ αυτό δεν βοηθάει, αντίθετα με όσα δέχονται πολλοί, η καντιανή έννοια της αξιοπρέπειας). Οι συνεπειοκρατικές εξ άλλου θεωρίες υιοθετούν αναγωγιστικές αντιλήψεις περί του προσώπου, αντιμετωπίζουν ωστόσο δυσχέρειες, με δεδομένη την ανάπτυξη του εμβρύου κατά ρευστά στάδια, στον καθορισμό της συγκεκριμένης χρονικής στιγμής όπου μια ορισμένη βιολογική εξελικτική βαθμίδα συνεπάγεται και την έναρξη του προσώπου. Το άρθρο υιοθετεί την καντιανή γραμμή, προτείνοντας ωστόσο μια τολμηρή αναλογία. Όπως κατά τον Kant στο πεδίο του θεωρητικού λόγου μεταξύ καθαρών εννοιών της διάνοιας και εμπειρικών φαινομένων μεσολαβεί το σχήμα, έτσι και στο πεδίο του πρακτικού λόγου θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι μεταξύ της υπερβατολογικής έννοιας του προσώπου και των μεμονωμένων εμπειρικών ανθρώπινων όντων μεσολαβεί η ανθρώπινη εικόνα, και έτσι η έννοια του προσώπου μπορεί να τύχει εφαρμογής σε επί μέρους όντα που έχουν επαρκώς αναπτύξει τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά.

Παύλος Σούρλας, Επιθεώρηση Βιοηθικής, Φθινόπωρο 2007, Τόμος 1-Τεύχος 1

Στην Κομοτηνή η Ι' Συνάντηση Ιστορίας Δικαίου

Αφιέρωμα στον Γαλλικό Εμπορικό Κώδικα

Στην Κομοτηνή από τις 19 έως και τις 20 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα συνεδριάσεων της Νομικής Σχολής η Ι΄ Συνάντηση Ιστορικών του Δικαίου. Ιστορικοί του Δικαίου από τα πανεπιστήμια, αλλά και από κέντρα ερεύνης για άλλη μια φορά θα παρουσιάσουν τα πορίσματα της έρευνάς τους και θα ενημερώσουν τους συναδέλφους τους για αυτά.
Όπως τονίζει ο καθηγητής της Ιστορίας Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, κ. Κωνσταντίνος Πιτσάκης, «είναι μία συνάντηση συναδέλφων, αλλά προπαντός φίλων, που συγκεντρωνόμαστε, ανταλλάσσουμε απόψεις, και καθένας παρουσιάζει τα πορίσματα της έρευνάς του για να ενημερώσει τους ομοτέχνους του και να ακούσει τις γνώμες τους, τις αντιρρήσεις τους, να τα συζητήσουν και έτσι να προωθηθεί η έρευνα και η συζήτηση που γίνεται στον κλάδο».
Η ιδιαιτερότητα αυτής της συνάντησης αφορά στο αφιέρωμα στο Γαλλικό Εμπορικό Κώδικα και τα διακόσια χρόνια εφαρμογής του, ο οποίος ακόμη και σήμερα αποτελεί τη βάση του Ελληνικού Εμπορικού Δικαίου.
Για τη συνάντηση όμως και τη θεματολογία της μιλά σήμερα στον ΠτΘ ο καθηγητής Ιστορίας του Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης κ. Κωνσταντίνος Πιτσάκης.

Ι΄ Συνάντηση Ιστορίας του Δικαίου
«Δέκατη χρονιά και πάλι έχουμε τη χαρά να συγκεντρώσουμε τους συναδέλφους από όλη την Ελλάδα για αυτήν την φιλική συνάντηση, που τόσες φορές έχω πει ότι είναι μια συνάντηση φίλων. Το θέλουμε να είναι έτσι. Δεν είναι ακριβώς ένα συνέδριο, είναι μία συνάντηση συναδέλφων, αλλά προπαντός φίλων, που συγκεντρωνόμαστε, ανταλλάσσουμε απόψεις, και καθένας παρουσιάζει τα πορίσματα της έρευνάς του για να ενημερώσει τους ομοτέχνους του και να ακούσει τις γνώμες τους, τις αντιρρήσεις τους, να τα συζητήσουν και έτσι να προωθηθεί η έρευνα και η συζήτηση που γίνεται στον κλάδο. Έτσι το συνέλαβε εξ αρχής η κ. Μαρία Γιούνη, - η οποία είχε την ιδέα πριν έρθω εγώ στη Νομική Σχολή και είναι δικό της δημιούργημα,- το συνεχίζουμε και θα το συνεχίσουμε όσο πάει. Έχουμε την υποστήριξη του Πανεπιστημίου, του Τομέα Ιδιωτικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, παρά τις οικονομικές δυσκολίες. Είναι δύσκολο να οργανώνεις κάθε χρόνο μια συνάντηση με το ίδιο αντικείμενο και με τους ίδιους ανθρώπους, δημιουργεί μια κόπωση και στο Πανεπιστήμιο, με την έννοια ότι είναι ένα σταθερό έξοδο και μια σταθερή απασχόληση, αλλά οι σκέψεις να το κάνουμε σε αραιότερα διαστήματα συνάντησε την απόλυτη αντίδραση των συναδέλφων, οι οποίοι θέλουν να έρχονται κάθε χρόνο εδώ. Με τίποτα δεν δέχονται να παραλείψουν το ετήσιο «προσκύνημα» εδώ. Χαιρόμαστε που βρισκόμαστε και έτσι συνεχίζουμε με αυτό το ρυθμό και πάντα υπάρχει θεματολογία, γιατί πάντα υπάρχει δουλειά και έρευνα εν εξελίξει».

Αφιέρωμα στα διακόσια χρόνια του Γαλλικού Εμπορικού Κώδικα
«Αυτός ο χαρακτήρας της συνάντησης για να παρουσιάσει ο καθένας τα πορίσματα των εργασιών με τις οποίες ασχολείται, έχει εξαρχής αποκλείσει το να υπάρχει μία θεματική, γιατί ο καθένας παρουσιάζει το θέμα με το οποίο απασχολείται αυτόν τον καιρό και για το οποίο έχει κάτι να πει. Φέτος όμως έχουμε ένα μικρό αφιέρωμα στα διακόσια χρόνια του Εμπορικού Κώδικα, του Code de Commerce του 1807. Όπως και πρόπερσι το 2005, αφιερώσαμε ένα κομμάτι του συνεδρίου στα διακόσια χρόνια του Γαλλικού Αστικού Κώδικα, έτσι και φέτος αφιερώνουμε ένα μέρος στον Εμπορικό Κώδικα της Γαλλίας, ο οποίος αποτελεί ακόμη τη βάση του Εμπορικού μας Δικαίου. Είναι μια μοναδικότητα στην ελληνική νομική ιστορία, εισήχθη σε χρήση στους Έλληνες εμπόρους πριν την Ελληνική Επανάσταση χωρίς κανενός είδους νομοθετική παρέμβαση. Απλώς οι Έλληνες έμποροι ανά τον κόσμο και την Ελλάδα αποδέχθηκαν αυτό το εξαιρετικά καινούργιο τότε κείμενο ως δικό τους, μεταφράσθηκε στα ελληνικά δύο φορές πριν την ελληνική επανάσταση, δημοσιεύτηκε στη Βιέννη και στο Παρίσι στην ελληνική γλώσσα, πολύ νωρίς εχρησιμοποιείτο μεταξύ των Ελλήνων, έγινε αποδεκτό ως τμήμα της Ελληνικής νομοθεσίας από τις εθνοσυνελεύσεις της Ελληνικής Επαναστάσεως, από τον Καποδίστρια και από τον Όθωνα, σε νέα επίσημη ελληνική μετάφραση και έγινε αποδεκτό μέχρις ότου εισαχθεί ο νέος Εμπορικός Κώδικας της Ελλάδος, που βεβαίως δεν έχει ακόμη εισαχθεί. Έτσι ο Εμπορικός Νόμος της Γαλλίας ισχύει στην Ελλάδα εδώ και εκατόν εβδομήντα χρόνια και ίσως κλείσει τα διακόσια, βεβαίως με συνεχείς τροποποιήσεις, αλλά η βάση του είναι αυτή. Ένα εξαιρετικά νεωτερικό κείμενο για την εποχή που αλλάζει τις βάσεις της έννοιας του εμπόρου και της εμπορίας σπάει τη μεσαιωνική και μεταμεσαιωνική αντίληψη περί εμπορικών συντεχνιών, όπου έμπορος είναι αυτός που μετέχει σε κάποια συντεχνία και εισάγει ως βασικό κριτήριο όχι την ιδιότητα του εμπόρου, αλλά την εμπορική πράξη. Η εμπορική πράξη, αν γίνεται κατ’ επάγγελμα, κάνει κάποιον έμπορο, άρα κριτήριο της εμπορικότητος είναι η εμπορική πράξη, η οποία είναι επομένως ελεύθερη και δεν ανήκει σε συντεχνίες, σε οργανωμένες ομάδες ανθρώπων. Η εμπορική πράξη υπό το πνεύμα του διαφωτισμού είναι: η πράξη που οδηγεί στις έννοιες και όχι το αντίθετο. Η πράξη είναι που διαμορφώνει τις καταστάσεις και τους θεσμούς. Την ίδια εποχή το 1808 δημοσιεύεται ο «Φάουστ» του Γκαίτε, όπου στην αρχή ο Φάουστ φωνάζει όχι εν αρχή ην ο λόγος, «εν αρχή ην η πράξις». Είναι ένα ολόκληρο ιδεολογικό κίνημα, όπως το είχε επισημάνει ο καθηγητής του Εμπορικού Δικαίου, πρώην Πρύτανής μας, κ. Ιωάννης Σχινάς, το οποίο εκφράζει ο Κώδικας και το οποίο αμέσως ενστερνίζονται λαοί ακόμη ξένοι προς τη γαλλική παράδοση από όπου δημιουργήθηκε. Σε αυτό λοιπόν το γεγονός κάνουμε ένα μικρό αφιέρωμα συμβολικό, με θέματα εμπορικού δικαίου. Δεν αφορούν όλα στο Γαλλικό Κώδικα, δεδομένου ότι οι συνάδελφοι προέρχονται και από το αρχαίο ελληνικό δίκαιο και το βυζαντινό και δεν μπορούν να μιλήσουν για αυτόν. Έχουμε λοιπόν τέσσερις εμπορικές συμβολές με τις οποίες ξεκινούμε μία για το αρχαίο Ελληνικό Εμπορικό Δίκαιο από την κ. Σοφία Αδάμ, επίκουρο καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίόυ, μία από το Ελληνιστικό Δίκαιο για γυναίκες εμπόρους από την κ. Ελένη Καραμπάτσου υποψηφία διδάκτορα σε τέτοια θέματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, μία από το μεταβυζαντινό δίκαιο για Ναξιώτικες εμπορικές πράξεις από τον κ. Γιώργο Ροδολάκη, διδάκτορα του Πανεπιστημίου μας και παλαιό ερευνητή στο Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών και κλείνουμε με μία ad hoc παρουσίαση για το Γαλλικό Εμπορικό Κώδικα στους Έλληνες εμπόρους της Τρανσυλβανίας από την κ. Δέσποινα Παπαστάθη από το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Αυτό είναι το μικρό μας αφιέρωμα με το οποίο ξεκινάμε».

Πρόγραμμα συνεδρίου
«Θα υπάρξουν δύο συνεδριάσεις με τις οποίες αρχίζουμε και τελειώνουμε, για τεχνικούς λόγους, αρχαίου ελληνικού δικαίου. Στην πρώτη μετέχουν ο κ. Φώτιος Κατζούρος, επίτιμος σύμβουλος της Επικρατείας και διακεκριμένος ιστορικός του Δικαίου, ο Σπύρος Κουλοχέρης, υποψήφιος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο κ. Ηλίας Αρναούτογλου, από το Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών και ο κ. Νίκος Δρακόπουλος επίσης υποψήφιος διδάκτωρ, για θέματα αρχαίου ελληνικού δικαίου. Ακολουθεί η συνεδρίαση για το ρωμαϊκό και βυζαντινό δίκαιο κατά τη διάρκεια της οποίας θα μιλήσουν η κ. Αθηνά Δημοπούλου, λέκτωρ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για θέματα νομολογίας του Ρωμαϊκού και Βυζαντινού Δικαίου, ο κ. Σπύρος Τρωιάνος, πολύ γνωστός μας επισκέπτης, που μας τιμά πάντοτε, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστήμιου Αθηνών, πρώην Κοσμήτωρ της Νομικής Σχολής, Πρώην Πρόεδρος του Ιονίου Πανεπιστημίου, θα μας μιλήσει για τα τυχερά παιχνίδια στη Ρώμη και στο Βυζάντιο και ο κ. Μάριος Τάνταλος από τους νέους υποψηφίους διδάκτορες του Πανεπιστημίου Αθηνών, θα μας μιλήσει για τη διδασκαλία του δικαίου στο Βυζάντιο τον 11ο αιώνα. Στη συνέχεια, στα νεώτερα, ο κ. Δημήτρης Αποστολόπουλος, επίσης τακτικός μας επισκέπτης και φίλος, θα μιλήσει για νέες ελάσσονες πηγές του Μεταβυζαντινού δικαίου. Ο κ. Αποστολόπουλος είναι επικεφαλής ενός προγράμματος που ασχολείται με το δίκαιο κατά την οθωμανική περίοδο υπό το οικουμενικό πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, στο Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών. Διευθύνει το πρόγραμμα «Θεσμοί και ιδεολογία στην τουρκοκρατούμενη ελληνική κοινωνία» και ασχολείται με θέματα θεσμών και δικαίου στην τουρκοκρατία υπό το Οικουμενικόν Πατριαρχείον. Αυτή τη φορά μας έρχεται ολόκληρη ουσιαστικά η ομάδα του με όλους σχεδόν τους μετέχοντες στο πρόγραμμα από το Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών. Ο κ. Παναγιώτης Μιχαηλάρης θα μας παρουσιάσει τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις του Μητροπολίτη Μηθύμνης τον 19ο αιώνα, η κ. Γιούλη Ευαγγέλου από το ίδιο πρόγραμμα θα μας παρουσιάσει λόγους καθαιρέσεως μητροπολιτών το 16ο αιώνα. Είναι μια ποικίλη θεματική πάντα από το δίκαιο της τουρκοκρατούμενης ελληνικής κοινωνίας. Στο συνέδριο μετέχει επίσης η κ. Μάχη Παϊζη - Αποστολοπούλου πάλι από το ίδιο πρόγραμμα. Έχουμε έτσι ολόκληρο ένα πρόγραμμα του Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών που είναι παρόν στο συνέδριό μας. Από την Ακαδημία Αθηνών από το Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου ο κ. Γιάννης Χατζάκης θα μας μιλήσει για συμβολαιογράφους και συμβολαιογραφική πρακτική στη Βενετοκρατούμενη Κρήτη. Τελειώνουμε με μία συνεδρίαση που ξαναγυρίζει στην αρχαιότητα από όπου ξεκινήσαμε, όπου ο κ. Ευγένιος Γιαρένης, λειτουργός της στρατιωτικής δικαιοσύνης, θα μας μιλήσει για τα στρατιωτικά εγκλήματα στην αρχαία Ελλάδα, ο κ. Χρήστος Παπαγεωργίου θα μας μιλήσει για τη νεκρική λατρεία σύμφωνα με τον Παυσανία και ο κ. Κώστας Βλάχος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου των Παρισίων, θα μας μιλήσει για θέματα θεωρίας του κλασσικού Ρωμαϊκού Δικαίου. Είναι μια πλούσια θεματική που ξεκινά από την απώτερη αρχαιότητα και φθάνει έως τον 19ο αιώνα και στην οποία εκπροσωπούνται τα Πανεπιστήμια Αθηνών, Θεσσαλονίκης, το δικό μας, το Πάντειο Πανεπιστήμιο, πολλοί νέοι συνάδελφοι, νέοι διδάκτορες και υποψήφιοι διδάκτορες και κυρίως τα δύο ερευνητικά κέντρα που αυτή τη στιγμή ασχολούνται με την έρευνα της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου, το Κέντρο Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών με τρεις ομιλητές, το Κέντρο Νεοελληνικών Σπουδών, το ειδικότερο πρόγραμμα που αναφέρεται στο Βυζαντινό Δίκαιο υπό τον κ. Αποστολόπουλο επίσης με τρεις ομιλητές, αλλά πέραν αυτού παρίστανται και άλλα μέλη των δύο Κέντρων, ο πρώην Διευθυντής του Κέντρου Ιστορίας του Δικαίου κ. Ευάγγελος Καραμπελιάς, η κ. Μάχη Αποστολοπούλου – Παϊζη από το Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, επομένως αυτά τα δύο κέντρα παρίστανται ουσιαστικά σύσσωμα. Έχουμε, λοιπόν, μία επιβλητική παρουσία της τρέχουσας έρευνας. Ιδιαιτέρως, αν και δεν ομιλούν, θα συμμετάσχουν ενεργώς στη συζήτηση, οι καθηγητές του κλάδου, οι ομότιμοι πλέον καθηγητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο κ. Σπύρος Τρωιάνος, ο κ. Χαράλαμπος Παπαστάθης ο κ. Γεώργιος Νάκος, και από τους εν ενεργεία σήμερα καθηγητές της Ιστορίας του Δικαίου η πρώτη τη τάξει η κ. Ιουλία Βελισσαροπούλου – Καράκωστα του Πανεπιστημίου Αθηνών, η αναπληρώτρια καθηγήτρια κ. Ελευθερία Παπαγιάννη, η επίκουρος καθηγήτρια κ. Βασιλική Λεονταρίτου, ο επίκουρος καθηγητής κ. Ανδρέας Χέλμης καθώς επίσης η αναπληρώτρια καθηγήτρια κ. Φωτεινή Στεφανοπούλου από το Πάντειο Πανεπιστήμιο. Έτσι έχουμε μία καλή εκπροσώπηση και των προηγούμενων γενεών και της παρούσης ακαδημαϊκής κοινότητας και της εκτός πανεπιστημίων επιστημονικής έρευνας στα ερευνητικά κέντρα και των ελευθέρων ερευνητών εκτός θεσμικών πλαισίων, αλλά σε υψηλότατο επιστημονικό επίπεδο, αλλά και των νεώτερων και νεότατων γενεών εκεί που αποθέτουμε τις ελπίδες μας για τη
συνέχιση της έρευνας στον κλάδο και που ουσιαστικά για αυτούς γίνεται η συνάντηση αυτή. Είναι ένα βήμα για τους νέους, ένα βήμα για να παρουσιάσουν την έρευνά τους, να ακούσουν τις κρίσεις των παλαιοτέρων να τις δεχθούν ή να τις απορρίψουν,- και τα δύο θέλουμε,- και να κουβεντιάσουμε όλοι μαζί σε αυτό το οικογενειακό κλίμα. Είμαστε πολύ λίγοι αλλά είμαστε κάπως σκόρπιοι. Το ότι βρισκόμαστε όλοι μαζί σε αυτή τη συνάντηση είναι το πολυτιμότερο στοιχείο αυτής της συνάντησης».

Ατέλειωτη η έρευνα της Ιστορίας Δικαίου
Σε ερώτηση για την πλούσια θεματολογία που παρουσιάζει κάθε χρόνο το Συνέδριο ο κ. Πιτσάκης τονίζει ότι «είναι ατέλειωτη η έρευνα στην Ιστορία Δικαίου. Από την δουλειά μας δεν έχουμε την πολυτέλεια να ασχολούμαστε με ένα θέμα, είμαστε και αστικολόγοι και ποινικολόγοι και δημοσιολόγοι και εμπορικολόγοι και από όλα. Πρέπει να ασχολούμεθα με όλα, γιατί η ιστορία του Δικαίου τα περιέχει όλα. Μπορεί ο καθένας να έχει τις προτιμήσεις του, αλλά η δουλειά μας έχει μεγαλύτερη ποικιλία από ό,τι έχουν άλλοι επιστημονικοί κλάδοι. Και γι’ αυτό το χαιρόμαστε. Τουλάχιστον δεν μας πιάνει ανία. Η ρουτίνα είναι λιγάκι έξω από τα δικά μας νερά». Α.Π.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

Διεθνές Συνέδριο Βιοηθικής

International Congress At the Side of the Dying Person: Ethical and Operational Orientations



PONTIFICIA ACADEMIA PRO VITA

International Congress

“Close by the Incurable Sick Person and the Dying:
Scientific and Ethical Aspects”
25th - 26th February 2008

XIV GENERAL ASSEMBLY25th - 27th FEB. 2008

VATICAN CITYNEW HALL OF THE SYNOD


Program

Monday 25 Feb, 2008

Opening Session

9.30 - Greetings of the President of the PAV, H.E. Msgr. Elio SGRECCIA

9.45 - Prolusion: The Life, Gift of Love
H. Em. Card. Javier LOZANO BARRAGÁN, President of the Pontifical Council for Pastoral Health Care

10.30 - Coffee Break

First Session
Moderator: H.E. Msgr. Willem EIJK

11.00 - Sickness and Suffering in Sacred Scripture
Prof. J.B. Edart (France)

11.30 - Secularization in the Face of Pain, Suffering, and Death
Prof. J. Capizzi (USA)

12.00 - Developments of Modern Medicine in Life Support: Conquests and Risks
Prof. G. Herranz (Spain)

12.30 - Debate and/or Possible Communications from the Academicians

13.00 - Lunch

Second Session
Moderator: Msgr. Ignacio CARRASCO DE PAULA

15.30 - The Good of Life and the Good of Health: The Duty to Protect Them
Prof. J. Perez-Soba (Spain)

16.00 - Ordinary and Extraordinary Means of Preserving Life:The Teaching of the Moral Tradition
Dr. P. Taboada (Chile)

16.30 - Coffee Break

17.00 - Therapeutic Proportionality and Therapeutic Obstinacyin the Documents of the Magisterium
Prof. J. Haas (USA)

17.30 - The Principle of Ethical Propriety in the Use of Means to Preserve Life: Between Therapeutic Excess and Abandonment of the Patient
Prof. M. Calipari (Italy)

18.00 - Debate and/or Possible Communications from the Academicians

19.00 - End of the Proceedings

N.B. The Holy Father Benedict XVI has been requested to grant a special audience for those taking part in the Congress. Therefore, the scheduled programme could change according to this event.


Tuesday 26 Feb, 2008

Third Session
Moderator : Msgr. Jean LAFFITTE

9.30 - The Difference between Limitation of Therapeutic Care and Omissive Euthanasia: The Role of Medical Information
Prof. W. Sullivan (Canada)

10.00 - Deliberate Termination of Life of Newborns; the Groningen Protocol in Perspective
Dr. T.H.R. de Jong (Holland)

10.30 - Coffee Break

11.00 - Accompanying the Dying Person: A Responsibility to Share
Prof. R. Shaerer (France)

11.30 - Arranged Comunication: The "Double Normality" of Human Life
Prof. R. Spaemann (Germany)

11.50 - Debate and/or Possible Communications from the Academicians

13.00 - Lunch

Fourth Session
Moderator : Prof. Angelo Fiori

15.30 - Palliative Care, Hospices, and Household Assistance
Prof. Z. Zylicz (Poland)

16.00 - The Right to Die?
Prof. W. Höfling (Germany)

16.30 - Coffee Break

17.00 - Advice to the Incurable Sick Person
H.E. Msgr. E. Sgreccia (Italy)

17.30 - Debate and/or Possible Communications from the Academicians

19.00 - End of the Congress

INFORMATION

Taking part in the Congress is only allowed after registration, which can be done with this form or on-line at the following address: www.academiavita.org, no later than the 16 February, 2008.
The registration fee is € 100 per person and covers taking part in the proceedings of the Congress, the receiving of illustrative material, and a working lunch on 25-26 February 2008.
This fee should be paidin one of the following ways:
- cash, at the offices of the PAV;
- a (non-transferable) bankcheque made out to the PONTIFICIA ACCADEMIA PER LA VITA, to be handed over or sent to the offices of the PAV;
- bank transfer, with IBAN: IT56G0351203200000000002245 (for transfers from abroad add the code BIC: ARTIITM2), Credito Artigiano-Roma, made out to the PONTIFICIA ACCADEMIA PER LA VITA, indicating as the reason for the transfer‘registration Congress Feb. 2008’.
During the proceedings of the Congress there will a service of simultaneous translation (Italian, English, French, Spanish).
In response to a request made by a participant, the secretariat of the PAV will issue a certificate to the effect that the participant has taken part in the Congress.
Entrance to the New Hall of the Synod (the location of the Congress) is only possible if the participant exhibits an identity badge. This can be obtained directly from the secretariat of the PAV during the days before the Congress and, in any case, no later than h. 1:00 p.m. of Saturday 23rd February, 2008.

PONTIFICIA ACADEMIA PRO VITA
Via della Conciliazione 1, 00193 Rome, ITALY
Tel. (+39) 06 69882423 FAX (+39) 06 69882014
E-mail: pav@acdlife.va Website: www.academiavita.org

Ζωή χωρίς φάρμακα

Υπόσχεση για σημαντική εξέλιξη στις μεταμοσχεύσεις

Βοστόνη

Αμερικανοί γιατροί δοκίμασαν με επιτυχία μια πειραματική μέθοδο που απαλλάσσει τους λήπτες οργάνων από την ανάγκη να λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα για όλη τη ζωή τους, ώστε να αποτρέπουν την απόρριψη του μοσχεύματος.
Οι ερευνητές του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης μετέφεραν στον οργανισμό του λήπτη όχι μόνο το όργανο του δότη, αλλά και δείγμα από το μυελό των οστών του. Τα κύτταρα του μυελού επέζησαν στον λήπτη και ανάγκασαν το ανοσοποιητικό του σύστημα να προσαρμοστεί στα ιστολογικά χαρακτηριστικά του δότη.
Τέσσερις από τους πέντε λήπτες νεφρού στους οποίους δοκιμάστηκε η μέθοδος ζουν χωρίς ανοσοκατασταλτικά φάρμακα έως και πέντε χρόνια μετά την επέμβαση.
«Υπάρχει λόγος να ελπίζουμε ότι αυτοί οι ασθενείς θα ζουν χωρίς φάρμακα για την υπόλοιπη ζωή τους» δήλωσε ο Δρ Ντέβιντ Σακς, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύεται στο έγκριτο New England Journal of Medicine.
H κατάργηση των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, τα οποία έχουν σοβαρές παρενέργειες, «είναι τεράστια πρόοδος» συμφώνησε Δρ Σουζάν Όλσταντ, ανοσολόγος του Πανεπιστημίου του Λούισβιλ η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Οι ασθενείς που συμμετείχαν στο πείραμα έλαβαν νεφρούς που δώρισαν οι γονείς ή τα αδέλφια τους, ωστόσο οι επιστήμονες ελπίζουν ότι η μέθοδος θα αποδειχθεί αποτελεσματική και σε λήπτες οργάνων τα οποία δεν προέρχονται από συγγενικά πρόσωπα.
Η πολλά υποσχόμενη έρευνα δημοσιεύεται στο ίδιο τεύχος της επιστημονικής επιθεώρησης στο οποίο παρουσιάζει και ένα περιστατικό πρωτοφανές στις μεταμοσχεύσεις.
Ένα εννιάχρονο κορίτσι στην Αυστραλία άλλαξε αυθόρμητα ομάδα αίματος και υιοθέτησε το ανοσοποιητικό σύστημα του δότη όταν υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση ήπατος.
Και σε αυτή την περίπτωση, βλαστικά κύτταρα από το δότη μετανάστευσαν από το συκώτι στο μυελό των οστών του κοριτσιού, όπου πολλαπλασιάστηκαν και άρχισαν να δίνουν αίμα διαφορετικής ομάδας.

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press

Spain gives go ahead to research using therapeutic cloning

Three research projects have been given permission, two in Valencia and one in MadridThe Spanish Commission for the Control of the Donation and Use of Human Stem Cells, a body which depends on the Ministry for Health and Consumer Affairs, has given the green light to the first project in Spain which will use the technique known as nucleus transfer. This is therapeutic cloning to obtain lines of stem cells which are prepared specifically from the patient.
The research is led by Miodrag Stojkovic at the Centro Prínciple Felipe de Valencia, and is intended to investigate the molecular bases of two neurological illnesses, child epilepsy and hereditary palsy. Stojkovic was the first European scientist who managed to clone a human embryo from embryonic stem cells.The Ministry for Health has also given its support to two other studies, one in Valencia and another in Madrid, but the final approval still has to be obtained from the regional governments in each region.

http://www.typicallyspanish.com / 24.01.08