Καταδίκη για θρησκευτικό όρκο δικηγόρου
Των ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΚΑΤΗ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΣΤΑΘΗ
Ευρω-καμπάνα εισέπραξε η χώρα μας διότι νεαρός δικηγόρος εξαναγκάστηκε να αποκαλύψει δημόσια τη θρησκευτική του πεποίθηση κατά τη διάρκεια της ορκωμοσίας του ενώπιον δικαστηρίου.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε τη χώρα μας σε αποζημίωση 2.000 ευρώ προς τον 32χρονο δικηγόρο Θ. Αλεξανδρίδη (η «Ε» δημοσιεύει το όνομά του κατόπιν ρητής συναίνεσής του), κρίνοντας ότι το δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας περιλαμβάνει και το δικαίωμα του ατόμου να μην αποκαλύπτει τη θρησκεία του ή τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις και βέβαια να μην υποχρεώνεται σε ενέργειες εκ των οποίων να συνάγονται συμπεράσματα γύρω από αυτές.Κι όμως αυτή η θεσμικά αναχρονιστική πρακτική, που συνιστά -κατά το ΕΔΔΑ- ευθεία παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας, αποτελεί προϋπόθεση για την απόκτηση της άδειας ασκήσεως επαγγέλματος του δικηγόρου.Κι αυτό γιατί, όπως έγινε και στην περίπτωση του 32χρονου, μετά τις επιτυχείς εξετάσεις για την απόκτηση της άδειας επαγγέλματος, οι νέοι δικηγόροι πρέπει απαραιτήτως να ορκιστούν ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.«Αναγκάστηκε να αποκαλύψει προσωπικό δεδομένο»Στην προκειμένη περίπτωση και συγκεκριμένα στις 2.11.05, κατά τη συνήθη πρακτική, η γραμματεία του δικαστηρίου έδωσε στον προσφεύγοντα δικηγόρο το τυποποιημένο έντυπο, ώστε να ορκιστεί στο Ευαγγέλιο. Εκείνος αφού συμπλήρωσε το έντυπο αναγκάστηκε να δηλώσει πως δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος και ήθελε να κάνει σχετική υπεύθυνη δήλωση, επειδή στο έντυπο υπάρχει η τυποποιημένη έκφραση «αφού έβαλε το δεξί χέρι του στο Ιερό Ευαγγέλιο... κ.λπ.».Ο πρόεδρος έκανε δεκτό το αίτημα και ο δικηγόρος ορκίστηκε στην τιμή και τη συνείδησή του, πλην όμως ήδη είχε παραβιαστεί -κατά το ΕΔΔΑ- η θρησκευτική του ελευθερία, όπως ορίζει το άρθρο 9 της ΕΣΔΑ (ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας). Κι αυτό γιατί αναγκάστηκε να αποκαλύψει δημόσια το απολύτως προσωπικό του δεδομένο πως δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος. Η δήλωση αυτή ήταν απότοκος της ύπαρξης ενός άτυπου τεκμηρίου (μιας κακώς εννοούμενης κρατούσας πεποίθησης), ότι δηλαδή οι δικηγόροι είναι όλοι χριστιανοί ορθόδοξοι. Στα πρακτικά του δικαστηρίου, μάλιστα, εμφανίζεται το οξύμωρο ο προσφεύγων να έχει ορκιστεί στο θρησκευτικό όρκο αντίθετα με τις πεποιθήσεις του.«Οπως στις πολιτικές δίκες»Ο ίδιος ο προσφεύγων, Θ. Αλεξανδρίδης, ο οποίος είναι και νομικός σύμβουλος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι, ανέφερε στην «Ε»: «Η απόφαση αυτή πρέπει να εξετασθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της μάλλον ατελέσφορης μέχρι τώρα συζήτησης για τους διακριτούς ρόλους Κράτους - Εκκλησίας. Είναι ευρέως αποδεκτή η αντίληψη ότι το «κράτος θρησκεύεται», όπως είπε και ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Σταθόπουλος, ακόμη και στον εξαιρετικά ευαίσθητο χώρο της Δικαιοσύνης.Μια περιήγηση σε οποιαδήποτε δικαστική αίθουσα, με την εικόνα του Χριστού πάνω από τη δικαστική έδρα και το Ευαγγέλιο στο εδώλιο, είναι αρκετή για να δώσει σε κάποιον την εντύπωση ότι βρίσκεται σε ένα θρησκευτικό δικαστήριο. Όποιος δεν είναι χριστιανός νιώθει το λιγότερο άβολα όταν, καλούμενος να ορκιστεί θέτοντας το χέρι στο Ιερό Ευαγγέλιο, θα πρέπει να προβεί ουσιαστικά σε δήλωση μη πίστης ενώπιον τόσο του δικαστηρίου όσο και των παρευρισκομένων μελών του ακροατηρίου.Έχοντας επίσης υπόψη του τις κατά καιρούς δημοσκοπήσεις, σύμφωνα με τις οποίες η ελληνική κοινωνία παρουσιάζει αυξημένα ποσοστά δυσανεξίας απέναντι σε αλλόθρησκους αλλά και άθεους, είναι λογικό να φοβάται για τις πιθανές συνέπειες που μπορεί να έχει η πράξη του αυτή. Βέβαια η καταδίκη αυτή θα είχε αποφευχθεί αν το ελληνικό κράτος είχε απλούστατα επεκτείνει τη μορφή όρκου που εφαρμόζεται ήδη στις πολιτικές δίκες, και στις ποινικές δίκες και στην ορκωμοσία των δημοσίων υπαλλήλων (άρα και των δικηγόρων), δίνοντας τη δυνατότητα στους αλλόθρησκους ή άθρησκους (αλλά και στους χριστιανούς ορθόδοξους οι οποίοι δεν επιθυμούν να ορκιστούν στο Ευαγγέλιο) να δώσουν πολιτικό όρκο χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύψουν τα θρησκευτικά τους "πιστεύω".Τώρα, η αλλαγή αυτή θα γίνει πλέον στο πλαίσιο του ελέγχου συμμόρφωσης της Ελλάδας από το Συμβούλιο Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, τόσο στην απόφαση αυτή όσο και σε άλλες που θα ακολουθήσουν, έπειτα από άλλες έξι ανάλογες προσφυγές του ΕΠΣΕ ενώπιον τόσο του ΕΔΔΑ όσο και της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ».«Θεμελιώδες δικαίωμα»«Η Ελλάδα πρέπει άμεσα να αλλάξει τη διαδικασία ορκωμοσίας στα ποινικά δικαστήρια, όπως το έχει ήδη κάνει για τα πολιτικά δικαστήρια επί υπουργίας Μιχ. Σταθόπουλου, ώστε να μην παραβιάζεται η θρησκευτική ελευθερία των ορκιζομένων», δήλωσε ο Παναγιώτης Δημητράς, εκπρόσωπος του ΕΠΣΕ που υπέβαλε την προσφυγή.Ο δικηγόρος Βασ. Χειρδάρης υπογραμμίζει πως το ΕΔΔΑ «θέτει σε ορθές διαστάσεις το θέμα της θρησκευτικής ελευθερίας και δίνει ουσία στο θεμελιώδες αλλά παραγνωρισμένο δικαίωμα του πολίτη να μην αποκαλύπτει το "πιστεύω" του. Με την απόφαση αυτή θα υποχρεωθεί αργά ή γρήγορα η πολιτεία να εγκαταλείψει τον νομικό εξαναγκασμό των πολιτών να δηλώνουν, και μάλιστα ενώπιον τρίτων, το απολύτως προσωπικό τους δεδομένο, το εάν πιστεύουν ή όχι στη θρησκεία».
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 22/02/2008
Κυριακή 30 Μαρτίου 2008
Στην αγκαλιά του Γανυμήδη
ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ
Στην αγκαλιά του Γανυμήδη
Μια σε βάθος ανάλυση του ομοφυλοφιλικού έρωτα στην Αρχαία Ελλάδα
Στην αγκαλιά του Γανυμήδη
Μια σε βάθος ανάλυση του ομοφυλοφιλικού έρωτα στην Αρχαία Ελλάδα
Ο Πλάτωνας έγραψε ότι οι ομοφυλόφιλοι εραστές ήταν οι πιο μακάριοι από τους θνητούς. Φαίνεται όμως ότι άλλαξε γνώμη όταν περιέγραψε την πράξη ως την πιο «αισχρή», την «ειδεχθέστερη όλων των ειδεχθών πραγμάτων». Γιατί ήταν τόσο ασαφείς οι αρχαίοι Ελληνες γύρω από το θέμα της ομοφυλοφιλίας; ερωτά ο Τζέιμς Ντέιβιντσον στο νέο παγκόσμιο μπεστ σέλερ Οι Ελληνες και ο Ελληνικός Ερωτας - θέμα στο οποίο ήδη έχει εντρυφήσει πλειάδα κορυφαίων φιλοσόφων και διανοητών. Τι έκανε, ωστόσο, το παρόν σύγγραμμα να ξεχωρίσει από τον πρώτο μήνα κυκλοφορίας του στη Μεγάλη Βρετανία;
Κατ' αρχάς, ο ελληνικός Ερωτας είναι ένας σχετικά πρόσφατος όρος, ο οποίος εμφανίστηκε στη διάρκεια του 19ου αιώνα και ήθελε τους αρχαίους Ελληνες σχεδόν τόσο ντροπαλούς όσο και οι βικτωριανοί της εποχής εκείνης. Ετσι, παρ' ότι είναι συχνές οι απεικονίσεις έρωτα μεταξύ ανδρών στην αγγειογραφία, ουδέποτε γίνεται σαφής λόγος για την ερωτική πράξη. Ισως έτσι μπόρεσε να εξηγηθεί και η στροφή του Πλάτωνα σε πιο συντηρητικές απόψεις για το θέμα στην Πολιτεία του. Η ομοφυλοφιλία των αρχαίων Ελλήνων έγινε αντικείμενο εκτεταμένης έρευνας και μελέτης και κάθε φορά θα προσαρμοζόταν στην αντίστοιχη εποχή. Αλλά έρχεται τώρα ο Ντέιβιντσον να διαπιστώσει ότι όλες οι προηγούμενες υποθέσεις ήταν λάθος. Πολλοί συμφώνησαν μαζί του αμέσως. «Οπως και αν είναι φορτισμένος ή σχηματοποιημένος, ο ελληνικός Ερωτας είναι ένας από τους πιο βολικούς παραπλανητικούς όρους του δυτικού πολιτισμού μας» επισήμανε ο Jonathan Keates στο περιοδικό «Spectator».
Αποστολή του νεαρού άγγλου συγγραφέα είναι να ανασκευάσει την αντίληψη για τον ελληνικό Ερωτα - όρος ο οποίος επικράτησε μέσα από τις μελέτες της βικτοριανής εποχής για την ομοφυλοφιλία στην Αρχαία Ελλάδα -, να την αποσυνδέσει από όλες τις βδελυρές συνδηλώσεις με κάτι κακό, αφύσικο, ασύδοτο, βρώμικο και πονηρό, και προπαντός να εξαλείψει τη σύγχρονη εμμονή που ονομάζεται «σοδομισμο-μανία» («sodomania»). «Εχουμε μια επική ραψωδία αυτού που ο Τζέιμς Ντέιβιντσον ονόμασε "ομοφυλοφιλο-τρέλα" ("homobesottedness")», εξηγεί ο Ολιβερ Τάπλιν στον «Guardian» της 5ης Ιανουαρίου του 2008. «Ενώ φέρνει στο φως την τεράστια ποικιλία ομοφυλοφιλικών εκφάνσεων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, εστιάζει στην κοινωνική τους γεφύρωση, στα υψηλά ιδανικά και στη διαρκή αφοσίωση που συνιστούσαν ακριβώς αυτή την ανωτερότητα της "ομοφυλοφιλο-τρέλας"». Η δική του «ομοφυλοφιλο-τρέλα» δεν είναι απαξιωτική.
Παιδόφιλοι και παιδεραστές
Για παράδειγμα η «παιδεραστία» («pederasty»), μια ελληνική λέξη που σημαίνει τον έρωτα για τα παιδιά, είναι πολύ κοντινή στην «παιδοφιλία» («paedophilia»), ήτοι την προετοιμασία των ανήλικων παιδιών για σεξουαλική κακοποίηση - μια όχι και τόσο καλή ελληνική λέξη που στοιχειώνει πλέον την παγκόσμια ειδησεογραφία. Αλλά όπως δείχνει ο Ντέιβιντσον μέσα από έναν πλούτο μαρτυριών και αποκαλύψεων της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, πρόκειται για παρεξήγηση της λέξης «παιδί», η οποία εκλήφθηκε ως «αγόρι». Σε μια κοινωνία η οποία εκτιμά την ηλικία όχι απλώς μετρώντας τα χρόνια - όπως σήμερα - αλλά με ηλικιακές τάξεις, η λέξη «αγόρι» μπορεί να αφορά όλο το φάσμα ανάμεσα στην ώριμη εφηβεία και στα πρώτα χρόνια μετά τα 20. Η σεξουαλική παρενόχληση σε ανήλικα παιδιά ήταν, όπως δείχνει πάλι ο Ντέιβιντσον, εξίσου εγκληματική στην Αρχαία Ελλάδα όσο είναι και σήμερα. Το «εράν» στα αρχαία ελληνικά σήμαινε «θαυμάζειν», δηλαδή μια μονομερή και όχι αμφίδρομη δραστηριότητα, χωρίς αξίωση για φυσική συνεύρεση.
Η ομοφυλοφιλία για τον Ντέιβιντσον είναι «βαρυσήμαντη, μόνιμη και αληθινή», συνεπώς έχει σημασία γι' αυτόν να ανασκευάσει τον ισχυρισμό ότι η «ομοφυλοφιλία» είναι μια σύγχρονη έννοια, αλλά και την τρέχουσα εντύπωση ότι στην Αρχαία Ελλάδα ήταν απλώς ένα ζήτημα επιβολής του «ερωτικού εισβολέα» και υποταγής του «δέκτη» - «σοδο-μανία». Και παρουσιάζει με ζήλο πώς η όλη σχετική παραποίηση των στοιχείων προέρχεται από μια ανίερη συμμαχία μεταξύ του κορυφαίου άγγλου ελληνιστή της δεκαετίας του 1970 Κένεθ Ντόβερ, συγγραφέως του μνημειώδους Greek Homosexuality, και ενός γάλλου φιλοσόφου, του Μισέλ Φουκό. Για την ακρίβεια, ο Κένεθ Ντόβερ είχε εξετάσει όλες τις περιγραφές σεξουαλικής δραστηριότητας από τα αγγεία και τη γραμματεία και περιέγραψε το φαινόμενο ως παιδεραστία, όπου ένας γηραιότερος άνδρας (εραστής) επιθυμεί πρωκτική επαφή με έναν νεότερο αγαπημένο (ερωμένο) και του επιβάλλεται, αλλά καθώς περιορίζεται από τους νόμους που απαγορεύουν τον συναγελασμό με νεότερους και τη δυσαρέσκεια που προκαλεί η πρωκτική διείσδυση σε οποιονδήποτε ελεύθερο άνδρα, το περισσότερο που θα μπορούσε να ελπίζει είναι η διαμήρια συνουσία. Περί αυτού επρόκειτο, λοιπόν.
Η ριζική αναθεώρηση της ομοφυλοφιλίας από έναν 44χρονο Αγγλο τώρα, με το πρώτο μείζον ανάλογο έργο στην Αγγλία από την εποχή του Ντόβερ το 1978, χαιρετίστηκε ως «ό,τι καλύτερο είχε να συμβεί στην αρχαία ιστορία επί δεκαετίες». Για τους αναγνώστες του στο Internet ο συγγραφέας προσομοιάζει με τον νεαρό Δαβίδ που βγήκε να πετσοκόψει έναν δικέφαλο Γολιάθ, Ντόβερ και Φουκό μαζί.
Δεκαπέντε χρόνια έρευνας
«Ο Τζέιμς Ντέιβιντσον είναι ένας θυμωμένος άνδρας» διαπίστωσε και ο Πίτερ Τζόουνς στον «Sunday Telegraph» στις 23 Δεκεμβρίου του 2007, «...οπότε έχει να επιτύχει δύο στόχους: πρώτον, να δείξει ότι η ανάλυση του Ντόβερ ήταν πλανερή, και δεύτερον να παράσχει ο ίδιος αποδείξεις για αμοιβαία ερωτική διάθεση στον αρχαίο ελληνικό κόσμο». Χρειάστηκε δεκαπέντε χρόνια εντατικής έρευνας για να συλλέξει μια ευρεία γκάμα μαρτυριών που ο προηγούμενος δεν διέθετε - όπως δικαστικές υποθέσεις, ρομαντικές ιστορίες, σατιρικά έργα και ποιήματα - και να τονίσει την ανθρωπιά των αρχαίων Ελλήνων, τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν τους έρωτες και τις απολαύσεις τους, παρά τους ηθικούς κώδικες και τις θεωρίες που πρότειναν οι φιλόσοφοι. Και πάλι, όμως, παρ' όλη τη δεξιοτεχνία του και το πλήθος των αναφορών του, συχνά οι μαρτυρίες είναι έμμεσες, οι μύθοι επιδέχονται διάφορες ερμηνείες και, σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται να διαβάζει κανείς πάντα πίσω από τις γραμμές. Οταν, λόγου χάρη, ο Ζευς απάγει τον νεαρό Γανυμήδη και τον φέρνει πάνω στον ουρανό για να γίνει συμπότης του, ο Ντέιβιντσον υποθέτει ότι το θέμα είχε θρησκευτική και όχι ερωτική συνδήλωση. Φτάνει μάλιστα να αντιπαραβάλει μια απεικόνιση του Γανυμήδη που σερβίρει αμβροσία στον Δία με την εικόνα του Ιησού που προσφέρει άρτο και οίνο στον Μυστικό Δείπνο. Αυτό μοιάζει αλλόκοτο. Και δεν είναι το μόνο: παρουσιάζει τη σεξουαλική αγάπη μεταξύ του Αχιλλέα και του Πατρόκλου ως επανερχόμενο μοτίβο στην καρδιά της «Ιλιάδας». Αλλά δεν υπάρχει κάποια διεκδίκηση για σεξ ανάμεσά τους και ο συγγραφέας φαίνεται να εθελοτυφλεί μπροστά στο γεγονός ότι τόσο ο Αχιλλέας όσο και ο Πάτροκλος κοιμούνται με γυναίκες σε όλη τη διάρκεια του έπους. Κατά συνέπεια ο Ντέιβιντσον, ο οποίος είναι πολύ λεπτολόγος όσον αφορά τις γενετήσιες πράξεις, είναι υποχρεωμένος να διαπιστώσει ότι ο «έρωτας» είναι κάτι παραπάνω από σεξ. «Με αυτή τη λογική, οι ιστορικοί θα πρέπει να συμπεράνουν ότι ο Τόνι Μπλερ και ο Γκόρντον Μπράουν, οι οποίοι υπήρξαν κάποτε τόσο κοντά ο ένας στον άλλον (σύμφωνα με τις περιγραφές ενός βιβλίου) ώστε να μοιάζουν ερωτευμένοι, θα έπρεπε να συμπεριληφθούν στους ομοφυλόφιλους» σχολίασε ο Πίτερ Τζόουνς στη βρετανική εφημερίδα «The Sunday Telegraph».
Γενικώς, το βιβλίο του Ντέιβιντσον χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό γιατί, πέρα από τον εκκεντρικό λόγο του συγγραφέα και τις ακραίες ενίοτε τοποθετήσεις του, ο ελληνικός Ερωτας παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε συνάρτηση με την πολιτιστική, θρησκευτική και πολιτική ζωή στις ελληνικές πόλεις-κράτη με όλες τις διαφορές μεταξύ τους. Ενώ στην Αθήνα η έλξη μεταξύ ανδρών ήταν θορυβώδης δημόσια υπόθεση που προσδιοριζόταν από την τάξη και το κύρος των συμμετεχόντων, στην κρητική εκδοχή περιλαμβάνονταν περισσότερη εκζήτηση και τελετουργικά απαγωγής, ενώ στη Σπάρτη οι συνουσιαζόμενοι κρύβονταν κάτω από τους μανδύες τους. Ο Ντέιβιντσον εξετάζει και τους λεσβιακούς έρωτες της Σαπφούς στη Λέσβο ή τους γάμους μεταξύ γυναικών στην αρχαία Σπάρτη.
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΤΕΪΒΙΝΤΣΟΝ
Ο Τζέιμς Ντέιβιντσον γεννήθηκε το 1964 και έκανε Κλασικές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης. Επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και συνέχισε τη δουλειά του στις Κλασικές Σπουδές, πήρε υποτροφία και έγινε ερευνητής στο Trinity College. Το 1996 διορίστηκε λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Warwick και από το 1999 είναι στο Birkbeck College του Λονδίνου.
Το πρώτο του βιβλίο Courtesans and Fishcakes: The Consuming Passions of Classical Athens (εκδόσεις Fontana Press, 1998) ήταν διασκευή της διδακτορικής του διατριβής. Μια σύνοψή του: «Η χλιδή και η τρυφηλότητα του αρχαίου κόσμου είναι μυθικές. Η ευμάρεια της αυτοκρατορικής Ρώμης και η αγλαή λαμπρότητα της Κλεοπάτρας και των φαραώ έρχονται σε τρομακτική αντίθεση με την εμφανή αυστηρότητα της δημοκρατικής Αθήνας. Αφού απέφευγαν όλες τις υλικές αδυναμίες, τι έκαναν οι κάτοικοι αυτού του πλούσιου κράτους-πόλης με τα λεφτά τους; Ηταν πράγματι τόσο Σπαρτιάτες στις συνήθειές τους, τόσο λογικοί και εγκρατείς στην εμφάνισή τους;».
Ενα δεύτερο βιβλίο με τίτλο One Mykonos (εκδόσεις Profile Books, 1999) εντάχθηκε σε σειρά τσέπης με σκοπό να αναδειχθεί ένας νέος τρόπος γραφής, ο οποίος συνδυάζει την ταξιδιωτική αφήγηση με τις προσωπικές πληροφορίες. Περιλαμβάνει κομμάτια αναφορικά με τους γκέι, ένα ικανό μερίδιο για τους λάτρεις της Ιστορίας και γαργαλιστικές λεπτομέρειες για τους επισκέπτες του Αιγαίου. Ηταν μέλος του συμβουλίου της Society for the Promotion of Hellenic Studies από το 2001 ως το 2004 και από το 2000 μέλος τής Classical Association Journals.
ΜΑΙΡΗ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ
Το ΒΗΜΑ, 23/03/2008
Καταδίκη για τον θρησκευτικό όρκο
Της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Μίνα Μουστάκα minam@dolnet.gr
Με παραβίαση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος της ανεξιθρησκείας ισοδυναμεί- όπως έκρινε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο- ο θρησκευτικός όρκος που δίνουν οι νέοι δικηγόροι σε δημόσια διαδικασία, όπως προβλέπεται, για να αποκτήσουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος.
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας, ήταν αποτέλεσμα της προσφυγής που κατέθεσε ο δικηγόρος Θεόδωρος Αλεξανδρίδης υπέρ του οποίου επιδικάστηκαν 2.000 ευρώ για ηθική ικανοποίηση. Τον Νοέμβριο του 2005, ο 32χρονος δικηγόρος λίγο πριν ορκιστεί για να πάρει και τυπικά την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, υποχρεώθηκε να αποκαλύψει δημόσια στο ακροατήριο ότι δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος. «Η καταδίκη θα είχε αποφευχθεί αν το Ελληνικό Κράτος είχε απλούστατα επεκτείνει τη μορφή όρκου που εφαρμόζεται ήδη στις πολιτικές δίκες (και είχε εισαχθεί από τον πρώην υπουργό Δικαιοσύνης Μιχάλη Σταθόπουλο) και στις ποινικές δίκες και στην ορκομωσία των δημόσιων υπαλλήλων, άρα και των δικηγόρων, δίνοντας τη δυνατότητα στους αλλόθρησκους ή άθρησκους, αλλά και στους χριστιανούς ορθόδοξους οι οποίοι δεν επιθυμούν να ορκιστούν στο Ευαγγέλιο, να δώσουν πολιτικό όρκο χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύψουν τα θρησκευτικά τους πιστεύω», αναφέρει ο Θ. Αλεξανδρίδης. «Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου», σύμφωνα με τον δικηγόρο Βασίλη Χειρδάρη, «θέτει σε ορθές διαστάσεις το θέμα της θρησκευτικής ελευθερίας και δίνει ουσία στο θεμελιώδες, αλλά παραγνωρισμένο, δικαίωμα του πολίτη να μην αποκαλύπτει το “πιστεύω” του. Αργά ή γρήγορα η πολιτεία θα υποχρεωθεί να εγκαταλείψει τον νομικό εξαναγκασμό των πολιτών να δηλώνουν και μάλιστα ενώπιον τρίτων το απολύτως προσωπικό τους δεδομένο, το εάν πιστεύουν ή όχι σε κάποια θρησκεία». Το δικαστήριο έκρινε ότι ο δικηγόρος μέσω αυτής της διαδικασίας αναγκάστηκε να αποκαλύψει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Το τελετουργικό που ακολουθείται σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως επισημαίνεται στο σκεπτικό της δικαστικής απόφασης, αντανακλά την ύπαρξη ενός τεκμηρίου, ότι οι δικηγόροι που εμφανίζονται να ορκιστούν είναι όλοι χριστιανοί ορθόδοξοι. Με τον τρόπο αυτό, προστίθεται, ο Θ. Αλεξανδρίδης υποχρεώθηκε να δηλώσει ότι είναι άθεος ή ότι η θρησκεία του δεν του επέτρεπε να ορκιστεί.
TA ΝΕΑ, 22.02.08
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Μίνα Μουστάκα minam@dolnet.gr
Με παραβίαση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος της ανεξιθρησκείας ισοδυναμεί- όπως έκρινε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο- ο θρησκευτικός όρκος που δίνουν οι νέοι δικηγόροι σε δημόσια διαδικασία, όπως προβλέπεται, για να αποκτήσουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος.
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας, ήταν αποτέλεσμα της προσφυγής που κατέθεσε ο δικηγόρος Θεόδωρος Αλεξανδρίδης υπέρ του οποίου επιδικάστηκαν 2.000 ευρώ για ηθική ικανοποίηση. Τον Νοέμβριο του 2005, ο 32χρονος δικηγόρος λίγο πριν ορκιστεί για να πάρει και τυπικά την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, υποχρεώθηκε να αποκαλύψει δημόσια στο ακροατήριο ότι δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος. «Η καταδίκη θα είχε αποφευχθεί αν το Ελληνικό Κράτος είχε απλούστατα επεκτείνει τη μορφή όρκου που εφαρμόζεται ήδη στις πολιτικές δίκες (και είχε εισαχθεί από τον πρώην υπουργό Δικαιοσύνης Μιχάλη Σταθόπουλο) και στις ποινικές δίκες και στην ορκομωσία των δημόσιων υπαλλήλων, άρα και των δικηγόρων, δίνοντας τη δυνατότητα στους αλλόθρησκους ή άθρησκους, αλλά και στους χριστιανούς ορθόδοξους οι οποίοι δεν επιθυμούν να ορκιστούν στο Ευαγγέλιο, να δώσουν πολιτικό όρκο χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύψουν τα θρησκευτικά τους πιστεύω», αναφέρει ο Θ. Αλεξανδρίδης. «Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου», σύμφωνα με τον δικηγόρο Βασίλη Χειρδάρη, «θέτει σε ορθές διαστάσεις το θέμα της θρησκευτικής ελευθερίας και δίνει ουσία στο θεμελιώδες, αλλά παραγνωρισμένο, δικαίωμα του πολίτη να μην αποκαλύπτει το “πιστεύω” του. Αργά ή γρήγορα η πολιτεία θα υποχρεωθεί να εγκαταλείψει τον νομικό εξαναγκασμό των πολιτών να δηλώνουν και μάλιστα ενώπιον τρίτων το απολύτως προσωπικό τους δεδομένο, το εάν πιστεύουν ή όχι σε κάποια θρησκεία». Το δικαστήριο έκρινε ότι ο δικηγόρος μέσω αυτής της διαδικασίας αναγκάστηκε να αποκαλύψει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Το τελετουργικό που ακολουθείται σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως επισημαίνεται στο σκεπτικό της δικαστικής απόφασης, αντανακλά την ύπαρξη ενός τεκμηρίου, ότι οι δικηγόροι που εμφανίζονται να ορκιστούν είναι όλοι χριστιανοί ορθόδοξοι. Με τον τρόπο αυτό, προστίθεται, ο Θ. Αλεξανδρίδης υποχρεώθηκε να δηλώσει ότι είναι άθεος ή ότι η θρησκεία του δεν του επέτρεπε να ορκιστεί.
TA ΝΕΑ, 22.02.08
Παρασκευή 28 Μαρτίου 2008
Στράτευση στην ανανέωση των ιστορικών σπουδών
Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ
Ένα από τα σημαντινότερα περιοδικά Ιστορίας, από τη μεταπολίτευση και μετά, τα «Ιστορικά» δεν αλλάζουν χέρια, αλλά από τούδε και στο εξής θα συνεκδίδονται: από τον πρώτο εκδότη τους, την «Μέλισσα», που το στήριξε εδώ και είκοσι πέντε χρόνια, και από τον νέο εταίρο, το «Μουσείο Μπενάκη». Ετσι, το εξώφυλλο του τελευταίου τεύχους (αρ. 47) έχει στο κάτω μέρος του τον λογότυπο των δύο εκδοτών.
Τον Σεπτέμβριο του 1983, ο Σπύρος Ασδραχάς, ο Φίλιππος Ηλιού (1931-2004) και ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος αποφάσισαν να βγάλουν το πρώτο τεύχος ενός περιοδικού, το οποίο θα κυκλοφορούσε δύο φορές τον χρόνο και θα ανανέωνε τη μεθοδολογία και τη θεματολογία της ιστορικής επιστήμης στην Ελλάδα. Μετά τον θάνατο του Φίλιππου Ηλιού, ο διευθυντής του «Μουσείου Μπενάκη» Αγγελος Δεληβορριάς πήρε τη θέση του στη διεύθυνση του περιοδικού. Ο Γιώργος Ραγιάς, ο εκδότης τής «Μέλισσας», ανέλαβε να το τυπώσει χωρίς να πάρει χρηματοδότηση από ίδρυμα ή από πανεπιστήμιο.
Βέβαια, οι συνεργάτες δεν πληρώνονται, όμως δίνεται μεγάλο βάρος στην παραγωγή τού κάθε τεύχους: είναι προσεγμένο τυπογραφικά και οι άψογες διορθώσεις των τυπογραφικών δοκιμίων ανεβάζουν το κόστος παραγωγής του. Το περιοδικό δεν μπαίνει μέσα οικονομικά, αλλά τα χρήματα από τις πωλήσεις επενδύονται ξανά στην έκδοσή του. Τώρα, με τα νέα εκδοτικά δεδομένα, όπως μας λέει ο 76χρονος Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ομότιμος διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, στα «Ιστορικά» θα έχει «πρόσβαση ένα κοινό λόγιο, το οποίο ενδιαφέρεται για την ιστορία και τον πολιτισμό γενικότερα. Κάτι που δεν συνέβαινε ώς τώρα, μέσω του παλιού βιβλιοπωλιακού συστήματος».
Οι ηλικίες των συνεργατών, που συνεισφέρουν με μελέτες, άρθρα και βιβλιοκρισίες τους, είναι, όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, από 25 έως... 100 ετών. Η κάθε συνεισφορά υποβάλλεται στη διεύθυνση του περιοδικού και, αν εγκριθεί, δημοσιεύεται.
«Χωρίς να είναι στρατευμένο, το περιοδικό δεν έχει και μεγάλη ευρύτητα αντικρουόμενων θέσεων και απόψεων. Αν πρέπει να σταθούμε στο στίγμα του, θα υποστηρίζαμε ότι χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό κριτικότητας», περιγράφει ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος.
Μέσω των σελίδων των «Ιστορικών» διοχετεύτηκαν καινούργια θέματα ιστοριογραφίας, που ανανέωσαν ή συνέβαλαν στην ανανέωση των ιστορικών σπουδών στη χώρα μας. Οι κλάδοι, οι οποίοι ενεργοποιήθηκαν ήταν οι ακόλουθοι: η ιστορία των επιστημών, η οικονομική ιστορία, η ιστορική δημογραφία, η ιστορία των συνειδήσεων και των συμπεριφορών, η πνευματική και πολιτιστική ιστορία, η ιστορία των υλικών συνθηκών του βίου.Την πρώτη χρονιά έκδοσης του περιοδικού, στο ελληνικό επιστημονικό τοπίο της Ιστορίας «επικρατούσαν παραδοσιακές ερευνητικές πρακτικές, οι οποίες ήταν ερμητικά κλειστές προς κάθε επιστημονική ανανέωση», θυμάται ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος.
Έτσι, το στοίχημα ήταν να μεταφερθούν τα νέα μεθοδολογικά και θεματολογικά εργαλεία της Ιστορίας στα καθ' ημάς, όπως είχαν κωδικοποιηθεί στα δυτικά πανεπιστήμια: «Βεβαίως, υπήρχε το έδαφος αυτό για τη μεταφορά. Συνίστατο κυρίως στον ικανοποιητικό αριθμό Ελλήνων ιστορικών που είχαν σπουδάσει ή είχαν παραμείνει επί πολλά χρόνια σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Εκεί, δηλαδή, που η ανανέωση των ιστορικών σπουδών είχε γίνει καθεστώς», λέει εκ των υστέρων ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος.
Το ευρετήριο περιεχομένων του συνόλου των τευχών του περιοδικού «Τα Ιστορικά» είναι πλέον προσιτό σε κάθε ενδιαφερόμενο στους δικτυακούς τόπους του εκδοτικού οίκου «Μέλισσα» (www.melissabooks.com) και του «Μουσείου Μπενάκη» (www.benaki.gr).
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ/28.03.08
Ένα από τα σημαντινότερα περιοδικά Ιστορίας, από τη μεταπολίτευση και μετά, τα «Ιστορικά» δεν αλλάζουν χέρια, αλλά από τούδε και στο εξής θα συνεκδίδονται: από τον πρώτο εκδότη τους, την «Μέλισσα», που το στήριξε εδώ και είκοσι πέντε χρόνια, και από τον νέο εταίρο, το «Μουσείο Μπενάκη». Ετσι, το εξώφυλλο του τελευταίου τεύχους (αρ. 47) έχει στο κάτω μέρος του τον λογότυπο των δύο εκδοτών.
Τον Σεπτέμβριο του 1983, ο Σπύρος Ασδραχάς, ο Φίλιππος Ηλιού (1931-2004) και ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος αποφάσισαν να βγάλουν το πρώτο τεύχος ενός περιοδικού, το οποίο θα κυκλοφορούσε δύο φορές τον χρόνο και θα ανανέωνε τη μεθοδολογία και τη θεματολογία της ιστορικής επιστήμης στην Ελλάδα. Μετά τον θάνατο του Φίλιππου Ηλιού, ο διευθυντής του «Μουσείου Μπενάκη» Αγγελος Δεληβορριάς πήρε τη θέση του στη διεύθυνση του περιοδικού. Ο Γιώργος Ραγιάς, ο εκδότης τής «Μέλισσας», ανέλαβε να το τυπώσει χωρίς να πάρει χρηματοδότηση από ίδρυμα ή από πανεπιστήμιο.
Βέβαια, οι συνεργάτες δεν πληρώνονται, όμως δίνεται μεγάλο βάρος στην παραγωγή τού κάθε τεύχους: είναι προσεγμένο τυπογραφικά και οι άψογες διορθώσεις των τυπογραφικών δοκιμίων ανεβάζουν το κόστος παραγωγής του. Το περιοδικό δεν μπαίνει μέσα οικονομικά, αλλά τα χρήματα από τις πωλήσεις επενδύονται ξανά στην έκδοσή του. Τώρα, με τα νέα εκδοτικά δεδομένα, όπως μας λέει ο 76χρονος Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ομότιμος διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, στα «Ιστορικά» θα έχει «πρόσβαση ένα κοινό λόγιο, το οποίο ενδιαφέρεται για την ιστορία και τον πολιτισμό γενικότερα. Κάτι που δεν συνέβαινε ώς τώρα, μέσω του παλιού βιβλιοπωλιακού συστήματος».
Οι ηλικίες των συνεργατών, που συνεισφέρουν με μελέτες, άρθρα και βιβλιοκρισίες τους, είναι, όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, από 25 έως... 100 ετών. Η κάθε συνεισφορά υποβάλλεται στη διεύθυνση του περιοδικού και, αν εγκριθεί, δημοσιεύεται.
«Χωρίς να είναι στρατευμένο, το περιοδικό δεν έχει και μεγάλη ευρύτητα αντικρουόμενων θέσεων και απόψεων. Αν πρέπει να σταθούμε στο στίγμα του, θα υποστηρίζαμε ότι χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό κριτικότητας», περιγράφει ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος.
Μέσω των σελίδων των «Ιστορικών» διοχετεύτηκαν καινούργια θέματα ιστοριογραφίας, που ανανέωσαν ή συνέβαλαν στην ανανέωση των ιστορικών σπουδών στη χώρα μας. Οι κλάδοι, οι οποίοι ενεργοποιήθηκαν ήταν οι ακόλουθοι: η ιστορία των επιστημών, η οικονομική ιστορία, η ιστορική δημογραφία, η ιστορία των συνειδήσεων και των συμπεριφορών, η πνευματική και πολιτιστική ιστορία, η ιστορία των υλικών συνθηκών του βίου.Την πρώτη χρονιά έκδοσης του περιοδικού, στο ελληνικό επιστημονικό τοπίο της Ιστορίας «επικρατούσαν παραδοσιακές ερευνητικές πρακτικές, οι οποίες ήταν ερμητικά κλειστές προς κάθε επιστημονική ανανέωση», θυμάται ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος.
Έτσι, το στοίχημα ήταν να μεταφερθούν τα νέα μεθοδολογικά και θεματολογικά εργαλεία της Ιστορίας στα καθ' ημάς, όπως είχαν κωδικοποιηθεί στα δυτικά πανεπιστήμια: «Βεβαίως, υπήρχε το έδαφος αυτό για τη μεταφορά. Συνίστατο κυρίως στον ικανοποιητικό αριθμό Ελλήνων ιστορικών που είχαν σπουδάσει ή είχαν παραμείνει επί πολλά χρόνια σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Εκεί, δηλαδή, που η ανανέωση των ιστορικών σπουδών είχε γίνει καθεστώς», λέει εκ των υστέρων ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος.
Το ευρετήριο περιεχομένων του συνόλου των τευχών του περιοδικού «Τα Ιστορικά» είναι πλέον προσιτό σε κάθε ενδιαφερόμενο στους δικτυακούς τόπους του εκδοτικού οίκου «Μέλισσα» (www.melissabooks.com) και του «Μουσείου Μπενάκη» (www.benaki.gr).
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ/28.03.08
Τρίτη 25 Μαρτίου 2008
«Κινητές Υπηρεσίες: Τεχνολογικά & Νομικά Ζητήματα»
H Ημερίδα διοργανώνεται από τοΕπιστημονικό Συμβούλιο για την Κοινωνία της Πληροφορίας
Υπό την αιγίδα τουΥπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών
Με την υποστήριξη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
Λόγω της ταχύτατης διείσδυσης στην ελληνική αγορά των νέων τεχνολογιών ασύρματων και κινητών επικοινωνιών, καθώς και της εν γένει ανάγκης για καθολική προσβασιμότητα, οι υπηρεσίες «κινητών χρηστών» προβλέπεται να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος του τρόπου που επικοινωνούμε, πληροφορούμαστε, συναλλασσόμαστε και διασκεδάζουμε. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ημερίδα της ΕΣΚτΠ έχει ως στόχο να αναδείξει τα τεχνολογικά και νομικά ζητήματα που προκύπτουν από τη χρήση των νέων κινητών υπηρεσιών.
Η συμμετοχή σας στην εκδήλωση θα συνεισφέρει σημαντικά στην προσπάθειά μας να απαντήσουμε αποτελεσματικά στις προκλήσεις των καιρών.
Αντικείμενο της Ημερίδας είναι η ανάδειξη των δυνατοτήτων και των τεχνολογικών εξελίξεων στον τομέα των κινητών υπηρεσιών, οι ενδεχόμενες απειλές για την ασφάλεια των υπηρεσιών και τα δικαιώματα του χρήστη και τέλος, οι νομικές απαιτήσεις για την παροχή ασφαλών και αξιόπιστων υπηρεσιών.
Θέματα:
Υπηρεσίες με επίγνωση του περιβάλλοντος.
Κοινότητες συνδρομητών κινητών υπηρεσιών για ανάληψη συντονι-σμένων δράσεων.
Κακόβουλες επιθέσεις μέσω κινητών τηλεφώνων.
Κινητές Υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.
Ανάλυση ψηφιακών πειστηρίων σε κινητές συσκευές τρίτης γενιάς.
Λόγω της ταχύτατης διείσδυσης στην ελληνική αγορά των νέων τεχνολογιών ασύρματων και κινητών επικοινωνιών, καθώς και της εν γένει ανάγκης για καθολική προσβασιμότητα, οι υπηρεσίες «κινητών χρηστών» προβλέπεται να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος του τρόπου που επικοινωνούμε, πληροφορούμαστε, συναλλασσόμαστε και διασκεδάζουμε. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ημερίδα της ΕΣΚτΠ έχει ως στόχο να αναδείξει τα τεχνολογικά και νομικά ζητήματα που προκύπτουν από τη χρήση των νέων κινητών υπηρεσιών.
Η συμμετοχή σας στην εκδήλωση θα συνεισφέρει σημαντικά στην προσπάθειά μας να απαντήσουμε αποτελεσματικά στις προκλήσεις των καιρών.
Αντικείμενο της Ημερίδας είναι η ανάδειξη των δυνατοτήτων και των τεχνολογικών εξελίξεων στον τομέα των κινητών υπηρεσιών, οι ενδεχόμενες απειλές για την ασφάλεια των υπηρεσιών και τα δικαιώματα του χρήστη και τέλος, οι νομικές απαιτήσεις για την παροχή ασφαλών και αξιόπιστων υπηρεσιών.
Θέματα:
Υπηρεσίες με επίγνωση του περιβάλλοντος.
Κοινότητες συνδρομητών κινητών υπηρεσιών για ανάληψη συντονι-σμένων δράσεων.
Κακόβουλες επιθέσεις μέσω κινητών τηλεφώνων.
Κινητές Υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.
Ανάλυση ψηφιακών πειστηρίων σε κινητές συσκευές τρίτης γενιάς.
Η Σαλαμίνα αποκτά το μουσείο της
Το μεγαλύτερο νησί του Σαρωνικού κόλπου με μεγάλη ιστορία που κουβαλάει από την αρχαιότητα, πατρίδα του βασιλιά Αίαντα και του τραγικού ποιητή Ευριπίδη, ο τόπος όπου έγινε η ναυμαχία των Ελλήνων κατά των Περσών το 480 π.Χ., αποκτά μέχρι το τέλος του χρόνου επιτέλους το μουσείο του. Γιατί βέβαια τα 80 τ.μ. που θεωρούνται έως σήμερα μουσείο δεν μπορούν να αναδείξουν στο ελάχιστο την ιστορία της Σαλαμίνας, αλλά και των ανασκαφικών ευρημάτων που διαρκώς αυξάνονται τα τελευταία χρόνια. Από το Σπήλαιο του Ευριπίδη στα Περιστέρια, που αποκάλυψε ο Γιάννης Λώλος, μέχρι τη μυκηναϊκή ακρόπολη στα Κανάκια.
Όμως κι όσα συμβαίνουν χρόνια στην περιοχή δεν τιμούν την ιστορία της. Δεν είναι μόνο τα ναυπηγεία αλλά και οι γύρω λόφοι που μεταμορφώνουν κατά καιρούς σε σκουπιδότοπο οι σύγχρονοι Ελληνες. Απ’ αυτή τη στάση απαξίωσης δεν γλίτωσε ούτε ο Τύμβος των Σαλαμινομάχων. Πολλές φορές έμοιαζε με σκουπιδότοπο, ενώ η εφορεία ερχόταν σε δύσκολη θέση με την περιοχή, που ακόμη δεν έχει αποχαρακτηριστεί από λιμενική ζώνη του ΟΛΠ, για την πολυσυζητημένη απαλλοτρίωση που όλα δείχνουν πως είναι ανέφικτο να προχωρήσει χωρίς πολιτική βούληση.
Για πρώτη φορά
Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαλαμίνας θα στεγαστεί στο 1ο Καποδιστριακό Δημοτικό Σχολείο, το οποίο ανακαινίστηκε γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό. Η μουσειογραφική μελέτη (συντάχθηκε από τους Τρ. Κάτουλα, Μ. Γιαννοπούλου, Μ. Σκουλούδη, Γ. Γιαρμενίτη) προβλέπει εκθεσιακούς χώρους σε εμβαδόν 340 τ.μ. και περίπου 500 εκθέματα. Στις τρεις αίθουσες, όπως λέει στην «Κ» η προϊσταμένη της ΚΣΤ΄ εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, Εφη Λυγκούρη, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει εκθέματα από την προϊστορική εποχή έως τα βυζαντινά χρόνια. Μάλιστα, πολλά βγαίνουν για πρώτη φορά όπως ο μελαμβαφής σκύφος με το όνομα του Ευριπίδη, το χάλκινο έλασμα με ιερογλυφική γραφή, το σπανιότατο δακτυλιόσχημα περίαπτο, λευκές λήκυθοι κ.ά.
Αναλυτικότερα, στην πρώτη αίθουσα έχουμε ευρήματα από οικισμούς και νεκροταφεία της Προϊστορικής περιόδου, με όστρακα και λίθινα εργαλεία της Νεολιθικής εποχής από τις ανασκαφές στο Γκλίνανι, αλλά και ευρήματα Πρωτοελλαδικής και Μεσοελλαδικής περιόδου από τις θέσεις Μερτζάνι και Σκλάβου. Επίσης υλικό από την ακρόπολη στα Κανάκια, από το Σπήλαιο του Ευριπίδη και το ελληνιστικό Ιερό του Διονύσου.
Η δεύτερη αίθουσα περιλαμβάνει αντικείμενα από τους Γεωμετρικούς χρόνους έως τους Πρωτοβυζαντινούς καθώς και ομάδα μαρμάρινων επιτύμβιων στηλών του 4ου αι. π.Χ. Στον αύλειο χώρο του κτιρίου ο επισκέπτης θα μπορεί να θαυμάσει επιτύμβια μνημεία των κλασικών, ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, ενώ η έκθεση θα κλείνει στην υπερυψωμένη αίθουσα με υλικό ιστορικού χαρακτήρα. Αποσπάσματα ιστορικών κειμένων, χάρτες και σχεδιαστικές αναπαραστάσεις για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, υλικό για τον Ευριπίδη και τη σχέση του με τη Σαλαμίνα, νομίσματα από διάφορες ανασκαφές στο νησί, αλλά και μια ερμαϊκή στήλη, ορόσημο ιδιωτικού κτήματος. Στην αίθουσα αυτή θα υπάρχει χώρος και για εκπαιδευτικά προγράμματα. Το έργο που αναμένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος του χρόνου είναι ενταγμένο στο Γ΄ ΚΠΣ.
Τα προβλήματα
«Είναι μια φορτισμένη περιοχή. Η εφορεία θέλει να προβληθούν η ιστορική σημασία του νησιού, οι αρχαιότητες της περιοχής και η σημασία τους». Η κ. Λυγκούρη βέβαια παραδέχεται ότι η εικόνα που παρουσιάζει ο Τύμβος των Σαλαμινομάχων δεν είναι αυτή που ταιριάζει στην ιστορία του χώρου. «Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε εκεί. Να διαμορφωθεί δηλαδή και να αναδειχτεί ο χώρος αν δεν περιέλθει στο ελληνικό Δημόσιο. Πρέπει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες, ώστε να σταματήσει η λειτουργία των ναυπηγείων. Σας θυμίζω ότι η θαλάσσια περιοχή είναι κηρυγμένη ενώ η περιοχή της Κυνόσουρας, που έχουμε τον Τύμβο και τα Αμπελάκια, η αρχαία δηλαδή πόλη της Σαλαμίνας, έχουν χαρακτηριστεί αδόμητη ζώνη Α΄».
Πάντως, η Σαλαμίνα δεν είναι η υποβαθμισμένη περιοχή με τη λυματολάσπη και τα ναυπηγεία που πιστεύει ο περισσότερος κόσμος. Διαθέτει ένα καταπληκτικό δάσος που σε οδηγεί στα Κανάκια και υπέροχα τοπία. Όταν λειτουργήσει με το καλό το μουσείο, είναι ευκαιρία να ανακαλύψουμε και το καλό πρόσωπο του νησιού μέχρι η Πολιτεία να ξεδιαλύνει τα υπόλοιπα...
ΓΙΩΤΑ ΣΥΚΚΑ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 25/03/08
Όμως κι όσα συμβαίνουν χρόνια στην περιοχή δεν τιμούν την ιστορία της. Δεν είναι μόνο τα ναυπηγεία αλλά και οι γύρω λόφοι που μεταμορφώνουν κατά καιρούς σε σκουπιδότοπο οι σύγχρονοι Ελληνες. Απ’ αυτή τη στάση απαξίωσης δεν γλίτωσε ούτε ο Τύμβος των Σαλαμινομάχων. Πολλές φορές έμοιαζε με σκουπιδότοπο, ενώ η εφορεία ερχόταν σε δύσκολη θέση με την περιοχή, που ακόμη δεν έχει αποχαρακτηριστεί από λιμενική ζώνη του ΟΛΠ, για την πολυσυζητημένη απαλλοτρίωση που όλα δείχνουν πως είναι ανέφικτο να προχωρήσει χωρίς πολιτική βούληση.
Για πρώτη φορά
Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαλαμίνας θα στεγαστεί στο 1ο Καποδιστριακό Δημοτικό Σχολείο, το οποίο ανακαινίστηκε γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό. Η μουσειογραφική μελέτη (συντάχθηκε από τους Τρ. Κάτουλα, Μ. Γιαννοπούλου, Μ. Σκουλούδη, Γ. Γιαρμενίτη) προβλέπει εκθεσιακούς χώρους σε εμβαδόν 340 τ.μ. και περίπου 500 εκθέματα. Στις τρεις αίθουσες, όπως λέει στην «Κ» η προϊσταμένη της ΚΣΤ΄ εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, Εφη Λυγκούρη, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει εκθέματα από την προϊστορική εποχή έως τα βυζαντινά χρόνια. Μάλιστα, πολλά βγαίνουν για πρώτη φορά όπως ο μελαμβαφής σκύφος με το όνομα του Ευριπίδη, το χάλκινο έλασμα με ιερογλυφική γραφή, το σπανιότατο δακτυλιόσχημα περίαπτο, λευκές λήκυθοι κ.ά.
Αναλυτικότερα, στην πρώτη αίθουσα έχουμε ευρήματα από οικισμούς και νεκροταφεία της Προϊστορικής περιόδου, με όστρακα και λίθινα εργαλεία της Νεολιθικής εποχής από τις ανασκαφές στο Γκλίνανι, αλλά και ευρήματα Πρωτοελλαδικής και Μεσοελλαδικής περιόδου από τις θέσεις Μερτζάνι και Σκλάβου. Επίσης υλικό από την ακρόπολη στα Κανάκια, από το Σπήλαιο του Ευριπίδη και το ελληνιστικό Ιερό του Διονύσου.
Η δεύτερη αίθουσα περιλαμβάνει αντικείμενα από τους Γεωμετρικούς χρόνους έως τους Πρωτοβυζαντινούς καθώς και ομάδα μαρμάρινων επιτύμβιων στηλών του 4ου αι. π.Χ. Στον αύλειο χώρο του κτιρίου ο επισκέπτης θα μπορεί να θαυμάσει επιτύμβια μνημεία των κλασικών, ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, ενώ η έκθεση θα κλείνει στην υπερυψωμένη αίθουσα με υλικό ιστορικού χαρακτήρα. Αποσπάσματα ιστορικών κειμένων, χάρτες και σχεδιαστικές αναπαραστάσεις για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, υλικό για τον Ευριπίδη και τη σχέση του με τη Σαλαμίνα, νομίσματα από διάφορες ανασκαφές στο νησί, αλλά και μια ερμαϊκή στήλη, ορόσημο ιδιωτικού κτήματος. Στην αίθουσα αυτή θα υπάρχει χώρος και για εκπαιδευτικά προγράμματα. Το έργο που αναμένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος του χρόνου είναι ενταγμένο στο Γ΄ ΚΠΣ.
Τα προβλήματα
«Είναι μια φορτισμένη περιοχή. Η εφορεία θέλει να προβληθούν η ιστορική σημασία του νησιού, οι αρχαιότητες της περιοχής και η σημασία τους». Η κ. Λυγκούρη βέβαια παραδέχεται ότι η εικόνα που παρουσιάζει ο Τύμβος των Σαλαμινομάχων δεν είναι αυτή που ταιριάζει στην ιστορία του χώρου. «Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε εκεί. Να διαμορφωθεί δηλαδή και να αναδειχτεί ο χώρος αν δεν περιέλθει στο ελληνικό Δημόσιο. Πρέπει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες, ώστε να σταματήσει η λειτουργία των ναυπηγείων. Σας θυμίζω ότι η θαλάσσια περιοχή είναι κηρυγμένη ενώ η περιοχή της Κυνόσουρας, που έχουμε τον Τύμβο και τα Αμπελάκια, η αρχαία δηλαδή πόλη της Σαλαμίνας, έχουν χαρακτηριστεί αδόμητη ζώνη Α΄».
Πάντως, η Σαλαμίνα δεν είναι η υποβαθμισμένη περιοχή με τη λυματολάσπη και τα ναυπηγεία που πιστεύει ο περισσότερος κόσμος. Διαθέτει ένα καταπληκτικό δάσος που σε οδηγεί στα Κανάκια και υπέροχα τοπία. Όταν λειτουργήσει με το καλό το μουσείο, είναι ευκαιρία να ανακαλύψουμε και το καλό πρόσωπο του νησιού μέχρι η Πολιτεία να ξεδιαλύνει τα υπόλοιπα...
ΓΙΩΤΑ ΣΥΚΚΑ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 25/03/08
Οι πρωτοπόροι «νεολαίοι» στον 20ό αιώνα
Ιστορικοί και κοινωνικοί επιστήμονες συζητούν για τα κοινωνικά και πολιτισμικά αίτια που διαμόρφωσαν πολιτικούς χώρους και γενιές
Του Σπύρου Ι. Ασδραχά
Επηρέασαν και επηρεάστηκαν, καθόρισαν και καθορίστηκαν, ενέπνευσαν και εμπνεύστηκαν. Ο λόγος για τις ελληνικές πολιτικές νεολαίες αλλά και για την παρουσία της νέας γενιάς συνολικά στα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα στη μεταπολεμική Ελλάδα. Οι «νεολαίοι», όπως καθιερώθηκε να λέγονται οι νεανικές οργανώσεις των κομμάτων, συμβολοποίησαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τις δύσκολες περιόδους της μεταπολεμικής και της μετεμφυλιακής Ελλάδας το κόστος της συμμετοχής, της θυσίας, των ιδανικών, των αναζητήσεων και των συγκρούσεων. Τις διαδρομές, τις αιτίες, τα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά αίτια που διαμόρφωσαν πολιτικούς χώρους και γενιές θα συζητήσουν νεότεροι και παλαιότεροι ιστορικοί και κοινωνικοί επιστήμονες στο τετραήμερο συνέδριο που διοργανώνουν τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο με θέμα «Η ελληνική νεολαία στον 20ό αιώνα».
Ενα συνέδριο στο οποίο χωρούν όλα τα μορφώματα της ελληνικής νεολαίας στο διάστημα αυτών των εξήντα τόσων χρόνων: Οι επαγγελματίες επαναστάτες, οι ΕΑΜίτες, οι νεανικές συλλογικότητες της Αντίστασης, ο Ρήγας Φεραίος, ο Σωτήρης Πέτρουλας, οι Λαμπράκηδες, αλλά και οι θρησκευτικές νεολαίες, ο προσκοπισμός, οι φυλές του ποδοσφαίρου, τα Μάταλα και ο «λερός τουρισμός», τα κινήματα της νεολαίας στον χώρο του πολιτισμού τη δεκαετία του ’60, οι ροκάδες, οι πανκ, η «γενιά της Αλλαγής» και τα Εξάρχεια. Μια ακτινογραφία της πολιτικής και πολιτισμικής Ελλάδας το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα μέσα από τις συμπεριφορές και τις δράσεις της κάθε φορά νεολαίας.
Προσπαθώ να απαντήσω στα ζητήματα που μου ετέθησαν για το Συνέδριο των ΑΣΚΙ (26-29 Μαρτίου 2008) και την έκθεση τεκμηρίων που το συνοδεύει. Αρχίζω από την ίδια την έννοια της νεότητας (ή, συνωνύμως, της νεολαίας) ως κοινωνικής και συνάμα ιστορικής κατηγορίας: δεν θα επαναλάβω όσα πλέον έχουν γίνει κοινό κτήμα για τη μεταβλητότητα της έννοιας (και κατάστασης) αυτής ούτε θα αναφερθώ στην ιστοριογραφική της χρήση· θα τονίσω μόνο ότι η σύνδεση του πολιτικού με το ηλικιακό νοηματοδοτεί ιδιαιτέρως το δεύτερο και το ανάγει σε σχεδόν αυτόνομο πεδίο ιστορικής παρατήρησης και ερμηνείας. Στην ουσία της, η θεματική του Συνεδρίου αναδεικνύει αυτή τη συνάφεια πολιτικού και ηλικιακού με προφανούς αποδεικτικότητας παράδειγμα, την ελληνική νεολαία του 20ού αιώνα. Ωστόσο, η αναγωγή στο πολιτικό συνεπάγεται μια διασάφηση: δεν πρόκειται για μιαν ενιαία νεολαία, αλλά για νεολαίες, δηλαδή για μερικευμένες ως αντιθετικές εντάξεις των νεανικών ηλικιών στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα της ιστορικής τους στιγμής· πρόκειται για νεολαίες που, παρά τους σταθερούς χαρακτήρες τους, μοιράζονται ανάμεσα στις κοινωνικές αδράνειες και δυναμικές: σε ποιο βαθμό και κατά ποιες χρονικότητες εναπόκειται στην ιστορική έρευνα να το δείξει – και εννοώ μιαν έρευνα που αξιοποιεί όλα τα αναλυτικά εργαλεία των κοινωνικών επιστημών.
Το ανθρώπινο δυναμικό
Τώρα, ένα γενικό σχόλιο ως προς το ανθρώπινο δυναμικό του Συνεδρίου, ως προς την πυραμίδα των ηλικιών των ομιλητών: με εξαίρεση τις ανώτατες κλίμακές της και, εξυπακούεται, τις κατώτερες, αντιπροσωπεύονται όλες οι άλλες, από τους απόμαχους της θεσμοθετημένης εργασίας ώς τους σημερινούς μεταπτυχιακούς φοιτητές. Τούτο σημαίνει ότι μιλούν για τη νεότητα άτομα που τη βιώνουν ως απόμακρη ή κοντινή ανάμνηση και άτομα που τη βιώνουν (ή την υφίστανται) ως παρόν· μιλούν με μιαν όμως κοινή προϋπόθεση: δεν καταθέτουν προσωπικές μαρτυρίες ούτε αυτοβιογραφούνται (ή, πιο του συρμού, «εγω-ιστορούν»), αλλά ερευνούν και θέλουν να ερμηνεύσουν, στηριζόμενοι σε ένα κοινό και διαχρονικότερο πνευματικό κεκτημένο, δηλαδή τους τρόπους με τους οποίους προάγεται η ιστορική κατανόηση. Αυτοί οι τρόποι υποσημαίνουν το αυτόδηλο, αλλιώς την ύπαρξη, τη γνώση, την οργάνωση της πληροφορίας με αιτούμενο την κατανόησή της ή τη συστηματοποίησή της εν όψει της κατανόησης αυτής· ως προς την τελευταία η μακραίωνη αρχειακή διαχείριση έχει κρυσταλλώσει κανόνες που δεν χρειάζεται να αναμορφωθούν, αλλά μόνο να προσαρμοσθούν στις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνικής που φέρνει το, μάλλον πομπώδες, όνομα της κοινωνίας της πληροφορίας. Δεν πρόκειται να αναχθώ σ’ αυτό το μείζον ζήτημα· το συνδέω, ωστόσο, με ένα άλλο από όσα μου ετέθησαν· πρόκειται για το τεκμηριωτικό εύρος των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας.
Το Αρχειοτάξιο
Εξειδικευμένες καταγραφές στο περιοδικό τους, το Αρχειοτάξιο, και πλείστες όσες άλλες μαρτυρούν αυτό το εύρος· τμήμα τους έχει περάσει στο Διαδίκτυο με την οικονομική αρωγή κοινοτικών προγραμμάτων, ένα από τα οποία προσδιόρισε και το Συνέδριο στο οποίο αναφερόμαστε. Δεν είναι η στιγμή της αποτίμησης αυτών των κοινοτικών συμβόλων (και καθορισμών) για την ύπαρξη των ΑΣΚΙ· δεν μπορώ, ωστόσο, να αποσιωπήσω την πτωτική έως καταστροφική συμβολή των υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού, την τείνουσα, αλλιώς, στο μηδέν συμβολή του Δημοσίου. Για όλα αυτά ίσως έρθει η ώρα να μιλήσουμε, έστω και μόνο για να καταθέσουμε, χωρίς φυσικά να αποσιωπήσουμε τα αντίθετα παραδείγματα, όσα έρχονται από τις ατομικές βουλήσεις, ανάμεσα στις οποίες και οι αρωγές ενίων ιδιωτικών επιχειρήσεων. Τώρα όμως αξίζει να επισημανθεί μια ποιοτική ιδιότητα των ΑΣΚΙ, φανέρωμα της οποίας είναι, ανάμεσα στα άλλα, και το Συνέδριο, για το οποίο κάνουμε λόγο.
Ιστορικός προβληματισμός
Θέλω να πω ότι τα ΑΣΚΙ δεν είναι μόνο ένας αρχειακός τόπος, όπου αποθησαυρίζεται τεκμηριωτικό υλικό, ταξινομείται, καταλογογραφείται ή ευρετηριάζεται και προσφέρεται στην ιστορική έρευνα, δεν είναι μόνο τα ανοιχτά κομματικά αρχεία που οραματίστηκε και πραγμάτωσε ο Φίλιππος Ηλιού· είναι και η λογική και πρακτική τους εκβολή που ο ίδιος τις εκλαμβανόταν ως αυτόδηλα: τα ΑΣΚΙ είναι, συγχρόνως και εγγενώς, ένα πεδίο ιστορικού προβληματισμού, για την πραγμάτωση του οποίου προσφέρουν τις τεκμηριωτικές προϋποθέσεις. Και το αυριανό Συνέδριο και τα προηγούμενα, όσα είχαν οργανώσει ή συμμετάσχει σ’ αυτά, και τα δημοσιεύματά του, και οι εκθέσεις του, όλα μαζί αποδεικνύουν τη σύνδεση της τεκμηρίωσης, αρχειακής και έντυπης, με το αίτημα της ιστορικής ερμηνείας: δεν είναι, προφανώς, προκαθορισμένη από μεθοδολογικά στερεότυπα ή θεωρητικές προτεραιότητες της πολιτικής και διανοητικής συγκυρίας, μολονότι μπορεί να συμβαίνει να εμφιλοχωρούν και εκείνα και αυτές· τα ΑΣΚΙ, πάντως, φρόντισαν να «διεμβολίσουν» τις τυπικότητες των δοτών προγραμμάτων καταγραφής των τεκμηριωτικών τους δεδομένων… Ελπίζω ότι το Συνέδριό τους θα δείξει την ιστοριογραφική επίπτωση αυτού του «διεμβολισμού».
Τετραήμερο επιστημονικό συνέδριο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Νεότεροι και παλαιότεροι ιστορικοί θα πάρουν μέρος στις τετραήμερες εργασίες του μεγάλου συνεδρίου που διοργανώνουν τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) από 26-29 Μαρτίου στο Αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τίτλος του «Η ελληνική νεολαία στον 20ό αιώνα. Πολιτικές διαδρομές, κοινωνικές πρακτικές και πολιτιστικές εκφράσεις». Η έναρξη θα γίνει στις 26/3 στις 6 μ.μ. με την εισηγητική ομιλία του Σπύρου Ασδραχά, ενώ ιδιαίτερη θέση στις εργασίες του συνεδρίου θα έχει η παρουσίαση της ψηφιοποίησης των αρχειακών σειρών και των τεκμηρίων (90.000 σελίδες) από τις συλλογές των ΑΣΚΙ για τη νεολαία από το 1940 ώς το 1974. Στη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου θα λειτουργήσει έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Μετεμφυλιακές πραγματικότητες και οι δρόμοι της Αριστεράς (1950-1967)».
- «Η νεολαία στον 20ό αιώνα. Ιστοριογραφικές καταγραφές και θεωρητικές προσεγγίσεις» (26/3, στις 8.15 μ.μ. Ομιλητές: Σπύρος Ασδραχάς, Γιάννης Γιαννουλόπουλος, Χριστίνα Κουλούρη, Σεραφείμ Σεφεριάδης, συντονιστής Αντώνης Λιάκος).
- «Αμφισβήτηση και νεολαία. Ζητήματα θεωρίας και μεθόδου» (27/3, στις 7.15 μ.μ. Ομιλητές: Αγγελος Ελεφάντης, Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Αλκης Ρήγος, Θανάσης Σκρουμπέλος, συντονιστής Ηλίας Νικολακόπουλος).
- «Νέες γυναίκες και πολιτική» (29/3 στις 7.30 μ.μ. Ομιλήτριες: Αγγέλικα Ψαρρά, Μαρία Ηλιού, Μάρω Παντελίδου-Μαλούτα, συντονίστρια Εφη Αβδελά) είναι τα τρία μεγάλα στρογγυλά τραπέζια που θα φιλοξενηθούν στις εργασίες του συνεδρίου, ενώ θα συζητηθούν τα εξής θέματα: «Μορφές πολιτικής στράτευσης: τα πρόσωπα και οι οργανώσεις», «Νεολαία και σύγχρονα κοινωνικά κινήματα», «Φοιτητικό κίνημα: διαδρομές και ιστοριογραφία», «Κοινωνία και νεολαία», «Αθλητισμός: νεολαία και σώμα», «Ιστορίες της νεολαίας και λογοτεχνικές αναπαραστάσεις», «Νέες γυναίκες και πολιτική».
Hμερομηνία : 23/3/08
www.kathimerini.gr
Του Σπύρου Ι. Ασδραχά
Επηρέασαν και επηρεάστηκαν, καθόρισαν και καθορίστηκαν, ενέπνευσαν και εμπνεύστηκαν. Ο λόγος για τις ελληνικές πολιτικές νεολαίες αλλά και για την παρουσία της νέας γενιάς συνολικά στα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα στη μεταπολεμική Ελλάδα. Οι «νεολαίοι», όπως καθιερώθηκε να λέγονται οι νεανικές οργανώσεις των κομμάτων, συμβολοποίησαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τις δύσκολες περιόδους της μεταπολεμικής και της μετεμφυλιακής Ελλάδας το κόστος της συμμετοχής, της θυσίας, των ιδανικών, των αναζητήσεων και των συγκρούσεων. Τις διαδρομές, τις αιτίες, τα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά αίτια που διαμόρφωσαν πολιτικούς χώρους και γενιές θα συζητήσουν νεότεροι και παλαιότεροι ιστορικοί και κοινωνικοί επιστήμονες στο τετραήμερο συνέδριο που διοργανώνουν τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο με θέμα «Η ελληνική νεολαία στον 20ό αιώνα».
Ενα συνέδριο στο οποίο χωρούν όλα τα μορφώματα της ελληνικής νεολαίας στο διάστημα αυτών των εξήντα τόσων χρόνων: Οι επαγγελματίες επαναστάτες, οι ΕΑΜίτες, οι νεανικές συλλογικότητες της Αντίστασης, ο Ρήγας Φεραίος, ο Σωτήρης Πέτρουλας, οι Λαμπράκηδες, αλλά και οι θρησκευτικές νεολαίες, ο προσκοπισμός, οι φυλές του ποδοσφαίρου, τα Μάταλα και ο «λερός τουρισμός», τα κινήματα της νεολαίας στον χώρο του πολιτισμού τη δεκαετία του ’60, οι ροκάδες, οι πανκ, η «γενιά της Αλλαγής» και τα Εξάρχεια. Μια ακτινογραφία της πολιτικής και πολιτισμικής Ελλάδας το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα μέσα από τις συμπεριφορές και τις δράσεις της κάθε φορά νεολαίας.
Προσπαθώ να απαντήσω στα ζητήματα που μου ετέθησαν για το Συνέδριο των ΑΣΚΙ (26-29 Μαρτίου 2008) και την έκθεση τεκμηρίων που το συνοδεύει. Αρχίζω από την ίδια την έννοια της νεότητας (ή, συνωνύμως, της νεολαίας) ως κοινωνικής και συνάμα ιστορικής κατηγορίας: δεν θα επαναλάβω όσα πλέον έχουν γίνει κοινό κτήμα για τη μεταβλητότητα της έννοιας (και κατάστασης) αυτής ούτε θα αναφερθώ στην ιστοριογραφική της χρήση· θα τονίσω μόνο ότι η σύνδεση του πολιτικού με το ηλικιακό νοηματοδοτεί ιδιαιτέρως το δεύτερο και το ανάγει σε σχεδόν αυτόνομο πεδίο ιστορικής παρατήρησης και ερμηνείας. Στην ουσία της, η θεματική του Συνεδρίου αναδεικνύει αυτή τη συνάφεια πολιτικού και ηλικιακού με προφανούς αποδεικτικότητας παράδειγμα, την ελληνική νεολαία του 20ού αιώνα. Ωστόσο, η αναγωγή στο πολιτικό συνεπάγεται μια διασάφηση: δεν πρόκειται για μιαν ενιαία νεολαία, αλλά για νεολαίες, δηλαδή για μερικευμένες ως αντιθετικές εντάξεις των νεανικών ηλικιών στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα της ιστορικής τους στιγμής· πρόκειται για νεολαίες που, παρά τους σταθερούς χαρακτήρες τους, μοιράζονται ανάμεσα στις κοινωνικές αδράνειες και δυναμικές: σε ποιο βαθμό και κατά ποιες χρονικότητες εναπόκειται στην ιστορική έρευνα να το δείξει – και εννοώ μιαν έρευνα που αξιοποιεί όλα τα αναλυτικά εργαλεία των κοινωνικών επιστημών.
Το ανθρώπινο δυναμικό
Τώρα, ένα γενικό σχόλιο ως προς το ανθρώπινο δυναμικό του Συνεδρίου, ως προς την πυραμίδα των ηλικιών των ομιλητών: με εξαίρεση τις ανώτατες κλίμακές της και, εξυπακούεται, τις κατώτερες, αντιπροσωπεύονται όλες οι άλλες, από τους απόμαχους της θεσμοθετημένης εργασίας ώς τους σημερινούς μεταπτυχιακούς φοιτητές. Τούτο σημαίνει ότι μιλούν για τη νεότητα άτομα που τη βιώνουν ως απόμακρη ή κοντινή ανάμνηση και άτομα που τη βιώνουν (ή την υφίστανται) ως παρόν· μιλούν με μιαν όμως κοινή προϋπόθεση: δεν καταθέτουν προσωπικές μαρτυρίες ούτε αυτοβιογραφούνται (ή, πιο του συρμού, «εγω-ιστορούν»), αλλά ερευνούν και θέλουν να ερμηνεύσουν, στηριζόμενοι σε ένα κοινό και διαχρονικότερο πνευματικό κεκτημένο, δηλαδή τους τρόπους με τους οποίους προάγεται η ιστορική κατανόηση. Αυτοί οι τρόποι υποσημαίνουν το αυτόδηλο, αλλιώς την ύπαρξη, τη γνώση, την οργάνωση της πληροφορίας με αιτούμενο την κατανόησή της ή τη συστηματοποίησή της εν όψει της κατανόησης αυτής· ως προς την τελευταία η μακραίωνη αρχειακή διαχείριση έχει κρυσταλλώσει κανόνες που δεν χρειάζεται να αναμορφωθούν, αλλά μόνο να προσαρμοσθούν στις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνικής που φέρνει το, μάλλον πομπώδες, όνομα της κοινωνίας της πληροφορίας. Δεν πρόκειται να αναχθώ σ’ αυτό το μείζον ζήτημα· το συνδέω, ωστόσο, με ένα άλλο από όσα μου ετέθησαν· πρόκειται για το τεκμηριωτικό εύρος των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας.
Το Αρχειοτάξιο
Εξειδικευμένες καταγραφές στο περιοδικό τους, το Αρχειοτάξιο, και πλείστες όσες άλλες μαρτυρούν αυτό το εύρος· τμήμα τους έχει περάσει στο Διαδίκτυο με την οικονομική αρωγή κοινοτικών προγραμμάτων, ένα από τα οποία προσδιόρισε και το Συνέδριο στο οποίο αναφερόμαστε. Δεν είναι η στιγμή της αποτίμησης αυτών των κοινοτικών συμβόλων (και καθορισμών) για την ύπαρξη των ΑΣΚΙ· δεν μπορώ, ωστόσο, να αποσιωπήσω την πτωτική έως καταστροφική συμβολή των υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού, την τείνουσα, αλλιώς, στο μηδέν συμβολή του Δημοσίου. Για όλα αυτά ίσως έρθει η ώρα να μιλήσουμε, έστω και μόνο για να καταθέσουμε, χωρίς φυσικά να αποσιωπήσουμε τα αντίθετα παραδείγματα, όσα έρχονται από τις ατομικές βουλήσεις, ανάμεσα στις οποίες και οι αρωγές ενίων ιδιωτικών επιχειρήσεων. Τώρα όμως αξίζει να επισημανθεί μια ποιοτική ιδιότητα των ΑΣΚΙ, φανέρωμα της οποίας είναι, ανάμεσα στα άλλα, και το Συνέδριο, για το οποίο κάνουμε λόγο.
Ιστορικός προβληματισμός
Θέλω να πω ότι τα ΑΣΚΙ δεν είναι μόνο ένας αρχειακός τόπος, όπου αποθησαυρίζεται τεκμηριωτικό υλικό, ταξινομείται, καταλογογραφείται ή ευρετηριάζεται και προσφέρεται στην ιστορική έρευνα, δεν είναι μόνο τα ανοιχτά κομματικά αρχεία που οραματίστηκε και πραγμάτωσε ο Φίλιππος Ηλιού· είναι και η λογική και πρακτική τους εκβολή που ο ίδιος τις εκλαμβανόταν ως αυτόδηλα: τα ΑΣΚΙ είναι, συγχρόνως και εγγενώς, ένα πεδίο ιστορικού προβληματισμού, για την πραγμάτωση του οποίου προσφέρουν τις τεκμηριωτικές προϋποθέσεις. Και το αυριανό Συνέδριο και τα προηγούμενα, όσα είχαν οργανώσει ή συμμετάσχει σ’ αυτά, και τα δημοσιεύματά του, και οι εκθέσεις του, όλα μαζί αποδεικνύουν τη σύνδεση της τεκμηρίωσης, αρχειακής και έντυπης, με το αίτημα της ιστορικής ερμηνείας: δεν είναι, προφανώς, προκαθορισμένη από μεθοδολογικά στερεότυπα ή θεωρητικές προτεραιότητες της πολιτικής και διανοητικής συγκυρίας, μολονότι μπορεί να συμβαίνει να εμφιλοχωρούν και εκείνα και αυτές· τα ΑΣΚΙ, πάντως, φρόντισαν να «διεμβολίσουν» τις τυπικότητες των δοτών προγραμμάτων καταγραφής των τεκμηριωτικών τους δεδομένων… Ελπίζω ότι το Συνέδριό τους θα δείξει την ιστοριογραφική επίπτωση αυτού του «διεμβολισμού».
Τετραήμερο επιστημονικό συνέδριο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Νεότεροι και παλαιότεροι ιστορικοί θα πάρουν μέρος στις τετραήμερες εργασίες του μεγάλου συνεδρίου που διοργανώνουν τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) από 26-29 Μαρτίου στο Αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τίτλος του «Η ελληνική νεολαία στον 20ό αιώνα. Πολιτικές διαδρομές, κοινωνικές πρακτικές και πολιτιστικές εκφράσεις». Η έναρξη θα γίνει στις 26/3 στις 6 μ.μ. με την εισηγητική ομιλία του Σπύρου Ασδραχά, ενώ ιδιαίτερη θέση στις εργασίες του συνεδρίου θα έχει η παρουσίαση της ψηφιοποίησης των αρχειακών σειρών και των τεκμηρίων (90.000 σελίδες) από τις συλλογές των ΑΣΚΙ για τη νεολαία από το 1940 ώς το 1974. Στη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου θα λειτουργήσει έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Μετεμφυλιακές πραγματικότητες και οι δρόμοι της Αριστεράς (1950-1967)».
- «Η νεολαία στον 20ό αιώνα. Ιστοριογραφικές καταγραφές και θεωρητικές προσεγγίσεις» (26/3, στις 8.15 μ.μ. Ομιλητές: Σπύρος Ασδραχάς, Γιάννης Γιαννουλόπουλος, Χριστίνα Κουλούρη, Σεραφείμ Σεφεριάδης, συντονιστής Αντώνης Λιάκος).
- «Αμφισβήτηση και νεολαία. Ζητήματα θεωρίας και μεθόδου» (27/3, στις 7.15 μ.μ. Ομιλητές: Αγγελος Ελεφάντης, Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Αλκης Ρήγος, Θανάσης Σκρουμπέλος, συντονιστής Ηλίας Νικολακόπουλος).
- «Νέες γυναίκες και πολιτική» (29/3 στις 7.30 μ.μ. Ομιλήτριες: Αγγέλικα Ψαρρά, Μαρία Ηλιού, Μάρω Παντελίδου-Μαλούτα, συντονίστρια Εφη Αβδελά) είναι τα τρία μεγάλα στρογγυλά τραπέζια που θα φιλοξενηθούν στις εργασίες του συνεδρίου, ενώ θα συζητηθούν τα εξής θέματα: «Μορφές πολιτικής στράτευσης: τα πρόσωπα και οι οργανώσεις», «Νεολαία και σύγχρονα κοινωνικά κινήματα», «Φοιτητικό κίνημα: διαδρομές και ιστοριογραφία», «Κοινωνία και νεολαία», «Αθλητισμός: νεολαία και σώμα», «Ιστορίες της νεολαίας και λογοτεχνικές αναπαραστάσεις», «Νέες γυναίκες και πολιτική».
Hμερομηνία : 23/3/08
www.kathimerini.gr
"Η Ελληνική Νεολαία στον 20ο αιώνα. Πολιτικές διαδρομές, κοινωνικές πρακτικές και πολιτιστικές εκφράσεις"
Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) διοργανώνουν τετραήμερο επιστημονικό συνέδριο, από 26 έως 29 Μαρτίου 2008, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (Αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα) με τίτλο "Η Ελληνική Νεολαία στον 20ο αιώνα. Πολιτικές διαδρομές, κοινωνικές πρακτικές και πολιτιστικές εκφράσεις".
Η έναρξη του συνεδρίου θα γίνει στις 26 Μαρτίου, στις 6 μ.μ., με την εισηγητική ομιλία του Σπύρου Ασδραχά. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα φιλοξενηθούν τρία μεγάλα στρογγυλά τραπέζια. Πιο συγκεκριμένα:- 26 Μαρτίου (ώρα 8.15 μ.μ.): "Η νεολαία στον 20ο αιώνα. Ιστοριογραφικές καταγραφές και θεωρητικές προσεγγίσεις". Ομιλητές: Σπύρος Ασδραχάς, Γιάννης Γιαννουλόπουλος, Χριστίνα Κουλούρη, Σεραφείμ Σεφεριάδης, συντονιστής Αντώνης Λιάκος.- 27 Μαρτίου (ώρα 7.15 μ.μ.): "Αμφισβήτηση και νεολαία. Ζητήματα θεωρίας και μεθόδου". Ομιλητές: Άγγελος Ελεφάντης, Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Άλκης Ρήγος, Θανάσης Σκρουμπέλος, συντονιστής Ηλίας Νικολακόπουλος.- 29 Μαρτίου (ώρα 7.30 μ.μ.): "Νέες Γυναίκες και Πολιτική". Ομιλήτριες: Αγγέλικα Ψαρά, Μαρία Ηλιού, Μάρω Παντελίδου-Μαλούτα, συντονίστρια Έφη Αβδελά.Επιπλέον, στο εν λόγω συνέδριο θα συζητηθούν και άλλα θέματα όπως: "Μορφές πολιτικής στράτευσης: τα πρόσωπα και οι οργανώσεις, "Νεολαία και σύγχρονα κοινωνικά κινήματα", "Φοιτητικό κίνημα: διαδρομές και ιστοριογραφία", "Κοινωνία και Νεολαία", "Αθλητισμός: νεολαία και σώμα", "Ιστορίες της νεολαίας και λογοτεχνικές αναπαραστάσεις". Τέλος να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην παρουσίαση της ψηφιοποίησης των αρχειακών σειρών και των τεκμηρίων από τις συλλογές των ΑΣΚΙ για τη νεολαία από το 1940 έως το 1974, ενώ παράλληλα θα λειτουργήσει έκθεση φωτογραφίας με τίτλο "Μετεμφυλιακές πραγματικότητες και οι δρόμοι της Αριστεράς (1950-1967)".
Πηγές:
- Ιστοσελίδα ΑΣΚΙ.
- Εφημερίδα "Η Καθημερινή".
http://doragiannaki.blogspot.com
Η έναρξη του συνεδρίου θα γίνει στις 26 Μαρτίου, στις 6 μ.μ., με την εισηγητική ομιλία του Σπύρου Ασδραχά. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα φιλοξενηθούν τρία μεγάλα στρογγυλά τραπέζια. Πιο συγκεκριμένα:- 26 Μαρτίου (ώρα 8.15 μ.μ.): "Η νεολαία στον 20ο αιώνα. Ιστοριογραφικές καταγραφές και θεωρητικές προσεγγίσεις". Ομιλητές: Σπύρος Ασδραχάς, Γιάννης Γιαννουλόπουλος, Χριστίνα Κουλούρη, Σεραφείμ Σεφεριάδης, συντονιστής Αντώνης Λιάκος.- 27 Μαρτίου (ώρα 7.15 μ.μ.): "Αμφισβήτηση και νεολαία. Ζητήματα θεωρίας και μεθόδου". Ομιλητές: Άγγελος Ελεφάντης, Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Άλκης Ρήγος, Θανάσης Σκρουμπέλος, συντονιστής Ηλίας Νικολακόπουλος.- 29 Μαρτίου (ώρα 7.30 μ.μ.): "Νέες Γυναίκες και Πολιτική". Ομιλήτριες: Αγγέλικα Ψαρά, Μαρία Ηλιού, Μάρω Παντελίδου-Μαλούτα, συντονίστρια Έφη Αβδελά.Επιπλέον, στο εν λόγω συνέδριο θα συζητηθούν και άλλα θέματα όπως: "Μορφές πολιτικής στράτευσης: τα πρόσωπα και οι οργανώσεις, "Νεολαία και σύγχρονα κοινωνικά κινήματα", "Φοιτητικό κίνημα: διαδρομές και ιστοριογραφία", "Κοινωνία και Νεολαία", "Αθλητισμός: νεολαία και σώμα", "Ιστορίες της νεολαίας και λογοτεχνικές αναπαραστάσεις". Τέλος να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην παρουσίαση της ψηφιοποίησης των αρχειακών σειρών και των τεκμηρίων από τις συλλογές των ΑΣΚΙ για τη νεολαία από το 1940 έως το 1974, ενώ παράλληλα θα λειτουργήσει έκθεση φωτογραφίας με τίτλο "Μετεμφυλιακές πραγματικότητες και οι δρόμοι της Αριστεράς (1950-1967)".
Πηγές:
- Ιστοσελίδα ΑΣΚΙ.
- Εφημερίδα "Η Καθημερινή".
http://doragiannaki.blogspot.com
Παρασκευή 14 Μαρτίου 2008
Ιστορώντας τον κόσμο
Μια αφήγηση της ιστοριογραφίας 2.500 χιλιάδων ετών από τον John Burrow
The Guardian
Κάθε βιβλίο ιστορίας μιλάει για το παρόν και το παρελθόν. Για το παρόν με τη μορφή του, για το παρελθόν με το περιεχόμενό του. Στη μορφή του μεταφέρει τις αισθητικές, κοινωνικές και πνευματικές αξίες της εποχής του.
Πνευματική πράξη
Ο John Burrow γνωρίζει ότι η ιστοριογραφία είναι τόσο πνευματική πράξη όσο και μια επιστήμη, που διαρκώς εξελίσσεται. Είναι διακεκριμένος ιστορικός του 18ου και του 19ου αιώνα, τώρα όμως αποτόλμησε να απλωθεί πιο πέρα από τον συνήθη χώρο του και να παράσχει μια ιστορία της ιστοριογραφίας 2.500 χιλιάδων ετών. Καρπός, το πρόσφατο βιβλίο του «A History of Histories: Epics, Chronicles, Romances and Inquiries from Herodotus and Thucydides to the Twentieth Century» (εκδ. Allen Lane, 553 σελ. 25 στερλίνες).
Γεωγραφικά, περιορίζεται σε Ευρώπη και Αμερική και γλωσσικά στις αγγλόφωνες ιστορίες ή σε εκείνες που εύκολα ανευρίσκονται σε μετάφραση. Τούτο, όπως, γράφει ο Κιθ Τόμας στον «Γκάρντιαν», δεν καθιστά το έργο του λιγότερο επίμοχθο ούτε λιγότερο αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι πρόκειται για ένα ευανάγνωστο και συναρπαστικό βιβλίο. Το ένα τρίτο του αφιερώνεται στους ιστορικούς της κλασικής Ελλάδας και της Ρώμης. Ο ιστορικός το δικαιολογεί υπογραμμίζοντας ότι οι δύο μεγάλοι Ελληνες ιστορικοί του 5ου π.Χ. αιώνα έθεσαν ένα πρότυπο ιστοριογραφίας, το οποίο δεν ξεπεράστηκε στα επόμενα 2.500 χρόνια. Ο Ηρόδοτος συνέδεσε την επική ιστορία του των Ελληνοπερσικών πολέμων με γεωγραφικές και εθνογραφικές έρευνες τέτοιες που προαναγγέλλουν την ιστορία της ανθρωπολογίας της σύγχρονης εποχής. Ο Θουκυδίδης ιστόρησε τη σύγκρουση Αθηνών - Σπάρτης και με τα λόγια του συγγραφέα: «Καν ένα διαυγέστερο και ευφυέστερο πνεύμα δεν έχει έκτοτε εμφανισθεί στην ιστοριογραφία».
Η αρχαία Ρώμη παρέσχε στους κατοπινούς ιστορικούς ένα από τα διαρκέστερα θέματά τους, επειδή η εξέλιξή της από τις πρώτες δημοκρατικές αξίες στην εκφυλισμένη μοναρχία ήταν ένα ηθικό δίδαγμα με απεριόριστες δυνατότητες εφαρμογής σε άλλες εποχές. Υπήρξε τούτη μία από τις πολιτικές ιδέες, τις οποίες συνεισέφεραν στην ιστορία της σύγχρονης Ευρώπης ιστορικοί σαν τον Σαλούστιο, τον Λίβιο, τον Τάκιτο, τον Πολύβιο· σ’ αυτήν εστιάστηκαν πνεύματα σαν τον Μακιαβέλι και τον Γκίμπον (Γίβονα).
Κομβικά σημεία στην εξέλιξη της ιστοριογραφίας ήταν για τον συγγραφέα πρώτα ο χριστιανισμός, που έφερε μια άλλη αντίληψη της ιστορίας, γραμμικά προοδευτική προς τη σωτηρία και κατέστησε κινητήρια δύναμη τη Θεία Πρόνοια. Δεύτερο κομβικό σημείο ήταν η ουμανιστική αρχαιολατρεία, η οποία κέντρισε το ενδιαφέρον για τον αρχαίο κόσμο ως δημιουργό μιας ευρύτερης αντίληψης του ανθρώπου, της κοινωνίας και του πολιτισμού. Τρίτο, η φιλοσοφική ιστορία του Διαφωτισμού, ο οποίος έδωσε μεγάλη σημασία στο εμπόριο, την οικονομία και την κοινωνία των πολιτών. Το τέταρτο ήταν η γέννηση του 19ου αιώνα της επαγγελματικής ιστοριογραφίας, έργο πια πανεπιστημιακών επί μισθώ και υποκείμενο στις αντικειμενικές αποδείξεις με στοιχεία βασισμένα στην πραγματικότητα.
Παράλληλα, ο συγγραφέας καταδείχνει γιατί οι μεγάλοι ιστορικοί του παρελθόντος είναι αξιανάγνωστοι και ευανάγνωστοι και σήμερα. Επιλέγει αυτούς τους συγγραφείς, τους τοποθετεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και μεταφέρει αποσπάσματα από τα έργα τους. Με τέτοια γλαφυρότητα ώστε ο αναγνώστης θέλει αμέσως να τρέξει να διαβάσει την περιγραφή του λοιμού των Αθηνών το 430 π.Χ. από τον Θουκυδίδη ή τη ζωντανή αναπαράσταση από τον Αμερικανό του 19ου αιώνα Φράνσις Πάρκμαν, του ταξιδιού του εξερευνητή Λασάλ, με σχεδία κατά μήκος του Μισισιπή.
Μορφές του παρελθόντος
Ο ίδιος ο συγγραφέας, με τη φρεσκάδα της προσέγγισής του σε παλιά γεγονότα και εποχές, μοιάζει με τον κοινό αναγνώστη στον οποίο απευθύνεται. Του μιλάει για το ιστορικό της εβραϊκής εξέγερσης του 1ου αιώνα, για τη βυζαντινή Αννα Κομνηνή, του 12ου αιώνα, με ζωή και πειθώ, αναβιώνοντάς τους έτσι ώστε να μένουν εντυπωμένοι στο μυαλό. Εχουν ένα πράγμα κοινό, συγγραφέας και αναγνώστης: Ο πρώτος σαν να τους πρωτοανακαλύπτει και ο δεύτερος γιατί τους πρωτοδιαβάζει.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ/ 14.03.08
The Guardian
Κάθε βιβλίο ιστορίας μιλάει για το παρόν και το παρελθόν. Για το παρόν με τη μορφή του, για το παρελθόν με το περιεχόμενό του. Στη μορφή του μεταφέρει τις αισθητικές, κοινωνικές και πνευματικές αξίες της εποχής του.
Πνευματική πράξη
Ο John Burrow γνωρίζει ότι η ιστοριογραφία είναι τόσο πνευματική πράξη όσο και μια επιστήμη, που διαρκώς εξελίσσεται. Είναι διακεκριμένος ιστορικός του 18ου και του 19ου αιώνα, τώρα όμως αποτόλμησε να απλωθεί πιο πέρα από τον συνήθη χώρο του και να παράσχει μια ιστορία της ιστοριογραφίας 2.500 χιλιάδων ετών. Καρπός, το πρόσφατο βιβλίο του «A History of Histories: Epics, Chronicles, Romances and Inquiries from Herodotus and Thucydides to the Twentieth Century» (εκδ. Allen Lane, 553 σελ. 25 στερλίνες).
Γεωγραφικά, περιορίζεται σε Ευρώπη και Αμερική και γλωσσικά στις αγγλόφωνες ιστορίες ή σε εκείνες που εύκολα ανευρίσκονται σε μετάφραση. Τούτο, όπως, γράφει ο Κιθ Τόμας στον «Γκάρντιαν», δεν καθιστά το έργο του λιγότερο επίμοχθο ούτε λιγότερο αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι πρόκειται για ένα ευανάγνωστο και συναρπαστικό βιβλίο. Το ένα τρίτο του αφιερώνεται στους ιστορικούς της κλασικής Ελλάδας και της Ρώμης. Ο ιστορικός το δικαιολογεί υπογραμμίζοντας ότι οι δύο μεγάλοι Ελληνες ιστορικοί του 5ου π.Χ. αιώνα έθεσαν ένα πρότυπο ιστοριογραφίας, το οποίο δεν ξεπεράστηκε στα επόμενα 2.500 χρόνια. Ο Ηρόδοτος συνέδεσε την επική ιστορία του των Ελληνοπερσικών πολέμων με γεωγραφικές και εθνογραφικές έρευνες τέτοιες που προαναγγέλλουν την ιστορία της ανθρωπολογίας της σύγχρονης εποχής. Ο Θουκυδίδης ιστόρησε τη σύγκρουση Αθηνών - Σπάρτης και με τα λόγια του συγγραφέα: «Καν ένα διαυγέστερο και ευφυέστερο πνεύμα δεν έχει έκτοτε εμφανισθεί στην ιστοριογραφία».
Η αρχαία Ρώμη παρέσχε στους κατοπινούς ιστορικούς ένα από τα διαρκέστερα θέματά τους, επειδή η εξέλιξή της από τις πρώτες δημοκρατικές αξίες στην εκφυλισμένη μοναρχία ήταν ένα ηθικό δίδαγμα με απεριόριστες δυνατότητες εφαρμογής σε άλλες εποχές. Υπήρξε τούτη μία από τις πολιτικές ιδέες, τις οποίες συνεισέφεραν στην ιστορία της σύγχρονης Ευρώπης ιστορικοί σαν τον Σαλούστιο, τον Λίβιο, τον Τάκιτο, τον Πολύβιο· σ’ αυτήν εστιάστηκαν πνεύματα σαν τον Μακιαβέλι και τον Γκίμπον (Γίβονα).
Κομβικά σημεία στην εξέλιξη της ιστοριογραφίας ήταν για τον συγγραφέα πρώτα ο χριστιανισμός, που έφερε μια άλλη αντίληψη της ιστορίας, γραμμικά προοδευτική προς τη σωτηρία και κατέστησε κινητήρια δύναμη τη Θεία Πρόνοια. Δεύτερο κομβικό σημείο ήταν η ουμανιστική αρχαιολατρεία, η οποία κέντρισε το ενδιαφέρον για τον αρχαίο κόσμο ως δημιουργό μιας ευρύτερης αντίληψης του ανθρώπου, της κοινωνίας και του πολιτισμού. Τρίτο, η φιλοσοφική ιστορία του Διαφωτισμού, ο οποίος έδωσε μεγάλη σημασία στο εμπόριο, την οικονομία και την κοινωνία των πολιτών. Το τέταρτο ήταν η γέννηση του 19ου αιώνα της επαγγελματικής ιστοριογραφίας, έργο πια πανεπιστημιακών επί μισθώ και υποκείμενο στις αντικειμενικές αποδείξεις με στοιχεία βασισμένα στην πραγματικότητα.
Παράλληλα, ο συγγραφέας καταδείχνει γιατί οι μεγάλοι ιστορικοί του παρελθόντος είναι αξιανάγνωστοι και ευανάγνωστοι και σήμερα. Επιλέγει αυτούς τους συγγραφείς, τους τοποθετεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και μεταφέρει αποσπάσματα από τα έργα τους. Με τέτοια γλαφυρότητα ώστε ο αναγνώστης θέλει αμέσως να τρέξει να διαβάσει την περιγραφή του λοιμού των Αθηνών το 430 π.Χ. από τον Θουκυδίδη ή τη ζωντανή αναπαράσταση από τον Αμερικανό του 19ου αιώνα Φράνσις Πάρκμαν, του ταξιδιού του εξερευνητή Λασάλ, με σχεδία κατά μήκος του Μισισιπή.
Μορφές του παρελθόντος
Ο ίδιος ο συγγραφέας, με τη φρεσκάδα της προσέγγισής του σε παλιά γεγονότα και εποχές, μοιάζει με τον κοινό αναγνώστη στον οποίο απευθύνεται. Του μιλάει για το ιστορικό της εβραϊκής εξέγερσης του 1ου αιώνα, για τη βυζαντινή Αννα Κομνηνή, του 12ου αιώνα, με ζωή και πειθώ, αναβιώνοντάς τους έτσι ώστε να μένουν εντυπωμένοι στο μυαλό. Εχουν ένα πράγμα κοινό, συγγραφέας και αναγνώστης: Ο πρώτος σαν να τους πρωτοανακαλύπτει και ο δεύτερος γιατί τους πρωτοδιαβάζει.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ/ 14.03.08
Πάνω σε χριστιανικό ναό το Αλκαζάρ
Απομεινάρια των πολιτισμών που άνθησαν στη Θεσσαλονίκη αποκαλύπτει το υπέδαφος του Αλκαζάρ. Σύγχρονες μέθοδοι με ραντάρ και γεωτρήσεις που διεξήχθησαν στο πλαίσιο εργασιών του Μετρό έδειξαν ότι το Χαμζά Μπέη Τζαμί ή Αλκαζάρ -το πρώτο τέμενος που κατασκεύασαν οι Οθωμανοί στη Θεσσαλονίκη- χτίστηκε πάνω σε χριστιανικό ναό.
Το προγενέστερο του οθωμανικού μνημείου χριστιανικό κτίσμα διαπίστωσε γεωφυσική έρευνα που διεξήγαγε για λογαριασμό της Αττικό Μετρό το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Σύγχρονες μέθοδοι με τη χρήση «ραντάρ υπεδάφους», ηλεκτροδίων «επαφής» και γεωτρήσεων επιβεβαιώνουν τις υποψίες για την παρουσία αρχαιότερου χριστιανικού ναού στη θέση του οθωμανικού μνημείου. Σημαντικές ενδείξεις αποτελούσαν η κιονοστοιχία και τα κιονόκρανα που χρησιμοποιήθηκαν για τη στέγαση θόλων και στοών στο αίθριο του τεμένους.
«Δεκαέξι από τα είκοσι δύο κιονόκρανα προέρχονται αναμφίβολα από γειτονική παλαιοχριστιανική βασιλική, τα περισσότερα από τα οποία χρονολογούνται στο τέλος του 5ου και 6ου αιώνα», εξηγεί η αρχαιολόγος της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Ευτέρπη Μαρκή. Τα νέα στοιχεία για την περιοχή του Αλκαζάρ μέσα από τις εργασίες του Μετρό αποτελούν ομαδική επιστημονική εργασία των κ.κ. Ε. Μαρκή, Ε. Γιατρουδάκη, Γ. Τσόκα και Π. Τσούρλο που θα ανακοινωθεί σήμερα στο αρχαιολογικό συνέδριο. Ποιος ήταν, όμως, ο χριστιανικός ναός τα ερείπια του οποίου βρίσκονται κάτω από το αίθριο του Αλκαζάρ που σήμερα αναστηλώνεται για να στεγάσει τα αρχαιολογικά ευρήματα του μετρό; Πηγές (πράξεις του Αθω) μνημονεύουν την ύπαρξη μικρής μονής των Σαράντα Μαρτύρων στη γειτονία του Ομφαλού τον 15ο αιώνα (1420) «εν ευσήμω τόπο και οινεί της λεωφόρου μέσον», διευκρινίζει η κ. Μαρκή.
Οι έρευνες αναμένεται να φωτίσουν ταυτόχρονα και την εικόνα της οθωμανικής συνοικίας στο κέντρο της πόλης, τη μητρόπολη του βαλκανικού χώρου κατά τον 16ο και 17ο αιώνα.
Σύμφωνα με τις ενδείξεις, το 1467 στη θέση της αυλής της ερειπωμένης βυζαντινής μονής χτίστηκε από τη Χαφσά Χατούν, κόρη του Χαμζά μπέη, το τέμενος Χαμζά Μπέη τζαμί, γνωστό στους Θεσσαλονικείς ως Αλκαζάρ από τον ομώνυμο κινηματογράφο που λειτουργούσε εκεί. Ηταν ο πρώτος οθωμανικός χώρος προσευχής που ίδρυσαν οι Οθωμανοί (μέχρι τότε χρησιμοποιούσαν την Αχειροποίητο) όταν απέκτησαν πλήρη κυριαρχία στην πόλη. Το 1478 αναμορφώνεται όλη η γύρω από το κεντρικό τέμενος περιοχή, με το Μπεζεστένι, τη μολυβοσκέπαστη αγορά υφασμάτων και προϊόντων αργυροχρυσοχοΐας που διατηρείται ώς σήμερα. Την ίδια περίοδο κατασκεύασαν το Καραβάν-Σεράι (στη θέση του σημερινού δημαρχείου) κι αργότερα επεκτείνουν το τέμενος (1592) με πρόσθετους χώρους και μιναρέ. Το οικοδομικό τετράγωνο, εξηγεί η κ. Μαρκή, ήταν ένα δείγμα εκσυγχρονισμού της πόλης που αναδείκνυε την οθωμανική λειτουργία καθώς περιελάμβανε το θρησκευτικό κέντρο, την αγορά και το χάνι.
Γιώτα Μυρτσιώτη
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ/14.03.08
Το προγενέστερο του οθωμανικού μνημείου χριστιανικό κτίσμα διαπίστωσε γεωφυσική έρευνα που διεξήγαγε για λογαριασμό της Αττικό Μετρό το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Σύγχρονες μέθοδοι με τη χρήση «ραντάρ υπεδάφους», ηλεκτροδίων «επαφής» και γεωτρήσεων επιβεβαιώνουν τις υποψίες για την παρουσία αρχαιότερου χριστιανικού ναού στη θέση του οθωμανικού μνημείου. Σημαντικές ενδείξεις αποτελούσαν η κιονοστοιχία και τα κιονόκρανα που χρησιμοποιήθηκαν για τη στέγαση θόλων και στοών στο αίθριο του τεμένους.
«Δεκαέξι από τα είκοσι δύο κιονόκρανα προέρχονται αναμφίβολα από γειτονική παλαιοχριστιανική βασιλική, τα περισσότερα από τα οποία χρονολογούνται στο τέλος του 5ου και 6ου αιώνα», εξηγεί η αρχαιολόγος της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Ευτέρπη Μαρκή. Τα νέα στοιχεία για την περιοχή του Αλκαζάρ μέσα από τις εργασίες του Μετρό αποτελούν ομαδική επιστημονική εργασία των κ.κ. Ε. Μαρκή, Ε. Γιατρουδάκη, Γ. Τσόκα και Π. Τσούρλο που θα ανακοινωθεί σήμερα στο αρχαιολογικό συνέδριο. Ποιος ήταν, όμως, ο χριστιανικός ναός τα ερείπια του οποίου βρίσκονται κάτω από το αίθριο του Αλκαζάρ που σήμερα αναστηλώνεται για να στεγάσει τα αρχαιολογικά ευρήματα του μετρό; Πηγές (πράξεις του Αθω) μνημονεύουν την ύπαρξη μικρής μονής των Σαράντα Μαρτύρων στη γειτονία του Ομφαλού τον 15ο αιώνα (1420) «εν ευσήμω τόπο και οινεί της λεωφόρου μέσον», διευκρινίζει η κ. Μαρκή.
Οι έρευνες αναμένεται να φωτίσουν ταυτόχρονα και την εικόνα της οθωμανικής συνοικίας στο κέντρο της πόλης, τη μητρόπολη του βαλκανικού χώρου κατά τον 16ο και 17ο αιώνα.
Σύμφωνα με τις ενδείξεις, το 1467 στη θέση της αυλής της ερειπωμένης βυζαντινής μονής χτίστηκε από τη Χαφσά Χατούν, κόρη του Χαμζά μπέη, το τέμενος Χαμζά Μπέη τζαμί, γνωστό στους Θεσσαλονικείς ως Αλκαζάρ από τον ομώνυμο κινηματογράφο που λειτουργούσε εκεί. Ηταν ο πρώτος οθωμανικός χώρος προσευχής που ίδρυσαν οι Οθωμανοί (μέχρι τότε χρησιμοποιούσαν την Αχειροποίητο) όταν απέκτησαν πλήρη κυριαρχία στην πόλη. Το 1478 αναμορφώνεται όλη η γύρω από το κεντρικό τέμενος περιοχή, με το Μπεζεστένι, τη μολυβοσκέπαστη αγορά υφασμάτων και προϊόντων αργυροχρυσοχοΐας που διατηρείται ώς σήμερα. Την ίδια περίοδο κατασκεύασαν το Καραβάν-Σεράι (στη θέση του σημερινού δημαρχείου) κι αργότερα επεκτείνουν το τέμενος (1592) με πρόσθετους χώρους και μιναρέ. Το οικοδομικό τετράγωνο, εξηγεί η κ. Μαρκή, ήταν ένα δείγμα εκσυγχρονισμού της πόλης που αναδείκνυε την οθωμανική λειτουργία καθώς περιελάμβανε το θρησκευτικό κέντρο, την αγορά και το χάνι.
Γιώτα Μυρτσιώτη
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ/14.03.08
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
